Δουλεύοντας για τους πρόσφυγες: μετασχηματισμοί της εργασίας στον δημόσιο τομέα

Στόχος της διπλωματικής αυτής εργασίας είναι να μελετήσει τον μετασχηματισμό των δομών και των σχέσεων εργασίας που διαμορφώνονται στον τομέα του προσφυγικού, μέσα από την εθνογραφική μελέτη της εργασιακής εμπειρίας των υπαλλήλων της ελληνικής Υπηρεσίας Ασύλου και επιλεγμένων ΜΚΟ που συνεργάζονται με αυτήν. Το βασικό ερώτημα που θέτει η εργασία είναι πώς βιώνεται αυτός ο μετασχηματισμός από τους ίδιους τους εργαζομένους, πώς διαπλέκεται η έννοια του ανθρωπισμού με εκείνη της εργασίας και τι είδους σχέσεις και ιεραρχίες δομεί στο πεδίο της εργασίας. Οι συνιστώσες αυτού του μετασχηματισμού εξετάζονται σε συνάρθρωση με την εμπειρία της ανεργίας και το νόημα που προσδίδεται από τους υπαλλήλους στην εργασία που παρέχουν. Η ρητορική του επείγοντος, είτε με τη μορφή του περιορισμού οικονομικών και ανθρώπινων πόρων στο πλαίσιο της οικονομικής κρίσης, είτε με τη μορφή της άμεσης ανάγκης ανταπόκρισης σε ανθρωπιστικού και διοικητικού τύπου ανάγκες και μέριμνες προς τους πρόσφυγες ιδιαίτερα μετά το καλοκαίρι του 2015, επηρεάζουν καίρια τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνονται οι πολιτικές σε σχέση με το προσφυγικό ζήτημα. Ταυτόχρονα όμως, στο βαθμό που το επείγον αναδιατάσσει συνεχώς τις ανάγκες και τις προτεραιότητες εντός του εργασιακού πεδίου, δείχνει να λειτουργεί καθοριστικά και στον τρόπο με τον οποίο οι εργαζόμενοι βιώνουν την εργασία τους. Η συνθήκη της επισφάλειας αποτελεί τη γραμμή που διατρέχει οριζόντια την εργασιακή εμπειρία, τόσο ως συνεχής ανατροπή των εξωτερικών δεδομένων, όσο και ως εργασιακό βίωμα. Επιπλέον, το στοιχείο της διεθνικότητας διακρίνεται τόσο στο επίπεδο της διαμόρφωσης των ευρύτερων οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών που διέπουν τη λειτουργία της δημόσιας υπηρεσίας, όσο και σε εκείνο των ειδικότερων στρατηγικών και σχεδιασμών που υλοποιούνται σε σχέση με τις εφαρμοζόμενες πολιτικές ασύλου. Η συνθήκη που διαμορφώθηκε –και συνεχίζει να εξελίσσεται- ως «προσφυγική κρίση» δεν αποτελεί, με την έννοια αυτή αποκλειστικά και μόνο πεδίο βιοπολιτικής διαχείρισης των προσφυγικών και μεταναστευτικών πληθυσμών. Στην παρούσα εργασία υποστηρίζεται ότι οι πολλαπλές διασυνδέσεις της με το τοπικό, το εθνικό και το παγκόσμιο αξίζει να μελετηθούν και ως βάση μεταβολών και συγκρουόμενων δομών εξουσίας που επανακαθορίζουν όχι μόνο το πεδίο της εργασίας, αλλά κι εκείνο του κράτους και των λειτουργιών του