Η διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού στον δημόσιο τομέα: το «ψυχολογικό συμβόλαιο» των δημοσίων υπαλλήλων και η συμμετοχή τους στις διαδικασίες του ειαίου συστήματος κινητικότητας (Ν.4440/2016)

Ένα από τα θέματα που απασχολούν τη Δημόσια Διοίκηση είναι και η διαχείριση του Ανθρώπινου Δυναμικού του Δημόσιου Τομέα. Οι συμπεριφορές που αναπτύσσονται στα πλαίσια των εργασιακών σχέσεων επιδρούν στην εύρυθμη λειτουργία των Οργανισμών και δη των Δημόσιων Υπηρεσιών. Για την ερμηνεία των συμπεριφορών και τη μελέτη των συνεπειών που αυτές επιφέρουν στον Οργανισμό, έχει αναπτυχθεί η έννοια του «Ψυχολογικού Συμβολαίου», δηλαδή το σύνολο των πεποιθήσεων που έχουν οι εργαζόμενοι σχετικά με ό,τι προσδοκούν να λάβουν και να προσφέρουν ως αντάλλαγμα στον εργοδότη τους. Όταν ο εργαζόμενος εκτιμά πως έχει επέλθει ρήξη και παραβίαση του ψυχολογικού συμβολαίου, με άλλα λόγια, δεν εκπληρώνονται οι υποσχέσεις που είτε ρητά είτε υπόρρητα είχε ανταλλάξει με τον οργανισμό στον οποίο εργάζεται, τότε μπορεί να εκδηλώσει ποικίλες αρνητικές συμπεριφορές αλλά και να αποχωρήσει οικειοθελώς από τον συγκεκριμένο οργανισμό. Η επιλογή ενός δημοσίου υπαλλήλου να μετακινηθεί οικειοθελώς περνά μέσα από τη διαδικασία της λεγόμενης Κινητικότητας. Για τη χώρα μας ο Ν.4440/2016 δημιούργησε ένα ενιαίο πλαίσιο διαχείρισης των διαδικασιών οικειοθελούς μετακίνησης των δημοσίων υπαλλήλων από φορέα σε φορέα˙ το Ενιαίο Σύστημα Κινητικότητας (ΕΣΚ). Η επιλογή ενός υπαλλήλου να αποχωρήσει έχει αρνητικές συνέπειες για τον φορέα από τον οποίο μετακινείται, κι έτσι με τροποποιήσεις του αρχικού νόμου 4440/2016 (με πιο πρόσφατη τον ν.4829/2021, άρ. 20) τέθηκαν προϋποθέσεις που ουσιαστικά περιορίζουν τη δυνατότητα μετακίνησης των υπαλλήλων. Η παρούσα εργασία εξετάζει το ζήτημα της Κινητικότητας από την οπτική των δημοσίων υπαλλήλων αλλά και των συνεπειών που έχει στους φορείς προέλευσης η εθελοντική μετακίνηση των υπαλλήλων. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση της σχέσης που συνδέει την εκπλήρωση του ψυχολογικού συμβολαίου των εργαζομένων στον Δημόσιο Τομέα με την πρόθεση παραμονής τους στον οργανισμό και τη μη εκπλήρωση (ρήξη και παραβίαση) του ψυχολογικού συμβολαίου με την πρόθεση αποχώρησης από την θέση εργασίας τους. Επιπλέον, εξετάζει τον βαθμό επιρροής της ηλικίας των εργαζομένων και της συνολικής τους προϋπηρεσίας στην πρόθεση αποχώρησης. Περαιτέρω, επιχειρείται η διερεύνηση της στάσης των δημοσίων υπαλλήλων απέναντι στις επιλογές που τους παρέχει το Ενιαίο Σύστημα Κινητικότητας (ΕΣΚ) και την εμπιστοσύνη στο νέο αυτό σύστημα, που από την αρχική του εφαρμογή με τη θέσπιση του Ν.4440/2016 μέχρι σήμερα έχει δεχτεί συνεχείς τροποποιήσεις και έχει περιορίσει το εύρος των δυνατοτήτων για μετακίνηση είτε εισάγοντας εξαιρέσεις είτε τροποποιώντας τις προϋποθέσεις συμμετοχής των εργαζομένων. Για την απάντηση στα ανωτέρω ερευνητικά ερωτήματα διεξήχθη μικρής έκτασης ποσοτική έρευνα σε δείγμα 42 δημοσίων υπαλλήλων (Ν=42). Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι το 50% των δημοσίων υπαλλήλων δηλώνουν ότι το ψυχολογικό τους συμβόλαιο εκπληρώνεται σε μεγάλο βαθμό, ενώ το 2% «καθόλου». Επίσης, οι νεότεροι ηλικιακά εργαζόμενοι είναι πιο επιρρεπείς σε μετακινήσεις, ενώ στους εργαζόμενους με μεγαλύτερη συνολική προϋπηρεσία (>30 έτη) στο δημόσιο εκμηδενίζεται η τάση αποχώρησης από τη συγκεκριμένη θέση εργασίας τους. Το ΕΣΚ χαίρει την εκτίμηση του 74% των συμμετεχόντων στην έρευνα. Στο τέλος της εργασίας αναφέρονται οι περιορισμοί της έρευνας και γίνονται προτάσεις για περαιτέρω μελλοντική έρευνα.