Η εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα και την ενεργό ιδιότητα του πολίτη: ευρωπαϊκή πολιτική και εκπαιδευτικές εφαρμογές στην Ελλάδα

Από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και εντεύθεν, η Ευρώπη έρχεται αντιμέτωπη με μια νέα κοινωνική συνθήκη, την παγκόσμια πολυπολιτισμική κοινωνία. Οι ραγδαίες αλλαγές που προκάλεσε η παγκοσμιοποίηση σε επίπεδο οικονομικό, κοινωνικό πολιτικό διέλυσαν τα συμπαγή δεδομένα της ομοιογένειας των κοινωνιών, προκαλώντας αλλαγές και στον προσδιορισμό της ιδιότητας του πολίτη. O συνεχής μετασχηματισμός των κοινωνιών αλλά και διαχρονικών αρχών και αξιών διατάραξαν την κοινωνική συνοχή και τη σταθερότητα της δημοκρατίας. Στο πλαίσιο αυτό διαπιστώνεται μια αυξανόμενη συνειδητοποίηση ότι η εκπαίδευση θα πρέπει να αντιμετωπιστεί και να βιωθεί ως μια τροποποιητική διαδικασία, μια δυναμική συσχέτιση με τον κόσμο και τα προβλήματά του. Αυτή η εκπαίδευση ορίζεται ως Εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα (ΗRE) και συνδέεται τα τελευταία χρόνια περισσότερο με την Εκπαίδευση για την οικοδόμηση της έννοιας της υπεύθυνης ιδιότητας του πολίτη, και της ενεργού πολιτειότητας (EDC). Η παρούσα εργασία σκοπό έχει να χαρτογραφήσει τις προωθούμενες σύγχρονες διεθνείς προσεγγίσεις της εκπαίδευσης και το κανονιστικό πλαίσιο που διαμορφώνεται από την προσπάθεια σύγκλισης της εκπαιδευτικής πολιτικής στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της νέας ιδιότητας του πολίτη. Επιπρόσθετα εξετάζει την ανταπόκριση της Ελλάδας στο κάλεσμα των διεθνών οργανισμών για την υιοθέτηση και εφαρμογή αυτής της μορφής εκπαίδευσης και παράλληλα μέσα από μιας μικρής κλίμακας έρευνα σε μαθητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μελετά την ύπαρξη και τον τρόπο εφαρμογής της συγκεκριμένης εκπαίδευσης. Η μελέτη υιοθετεί τις διαπιστώσεις και τις μεθοδολογικές προσεγγίσεις που προτείνονται από τους θεωρητικούς στο πεδίο αυτό και καθοδηγούμενη από αυτές, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ολιστική προσέγγιση που επιχειρείται μέσα από την ΗRE/ EDC διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση των βασικών αξιών της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, καθώς και στην πρόληψη των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό που απαιτείται είναι μια πιο συντονισμένη προσπάθεια των κρατών μελών -της Ελλάδας ειδικότερα-, και όλων των εμπλεκόμενων φορέων, για την εναρμόνιση της θεωρίας με την πράξη, καθώς δεν αρκούν μόνο οι καλές προθέσεις.