Γεωπολιτική των υδρογονανθράκων και Ρωσία: στρατηγικές επιδιώξεις στον 21ο αιώνα

Η συγκεκριμένη εργασία μελετά τη γεωπολιτική μεταψυχροπολεμική θέση της Ρωσίας στον 21ο αιώνα, υπό το πρίσμα της εκμετάλλευσης και διαχείρισης των πλούσιων ενεργειακών αποθεμάτων υδρογονανθράκων που διαθέτει. Πραγματεύεται τις σχέσεις της Ρωσίας, με όλα τα κράτη παραγωγούς – διαμετακομιστές – καταναλωτές στον ενεργειακό τομέα (χώρες Ευρωπαϊκής Ένωσης, πρώην Σοβιετικές Δημοκρατίες, Κίνα, Ιράν, Τουρκία κ.λ.π.), καθώς και τον ανταγωνισμό της με τις ΗΠΑ, τη μοναδική υπερδύναμη, για τη διαμόρφωση ενός νέου διπολικού και πιθανόν πολυπολικού (αναλόγως των γεωπολιτικών ανακατατάξεων) Διεθνούς Συστήματος. Για το σκοπό αυτό, υιοθετεί ένα θεωρητικό πλαίσιο ανάλυσης, εδραζόμενο στη θεωρία του επιθετικού ρεαλισμού του John Mearsheimer, σύμφωνα με την οποία τα κράτη επιδιώκουν να μεγιστοποιήσουν την ισχύ τους, με τελικό στόχο την ηγεμονία, θεωρία που επικεντρώνεται στις μεγάλες δυνάμεις, που ως τέτοιες νοούνται εκείνες οι χώρες που διαθέτουν πυρηνική αποτρεπτική δύναμη και ισχυρές συμβατικές δυνάμεις, επειδή ασκούν τη μέγιστη επίδραση σε ότι συμβαίνει στη διεθνή πολιτική. Σε αυτή την κατάσταση επιθυμεί να φτάσει η Ρωσία, ώστε να καταστεί και πάλι παγκόσμιος δρών. Στη μελέτη όμως φαίνεται, ότι όσον αφορά στις εμπορικές (ενεργειακές) της σχέσεις, ιδιαίτερα με τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αυτές διέπονται από το φιλελευθερισμό της αλληλεξάρτησης, δηλαδή διαπνέονται από ένα πνεύμα ειρηνικής συνεργασίας και αυξανόμενης αλληλοκατανόησης. Η μεθοδολογία που ακολουθείται στην εργασία είναι αυτή της «Συστημικής Μεθοδολογικής Αναλύσεως» και επικεντρώνεται στις γεωπολιτικές, γεωοικονο¬μικές και στρατηγικές σχέσεις της Ρωσίας στον ενεργειακό τομέα, ιδιαίτερα με την ΕΕ, αλλά και τα γειτονικά της κράτη στην περιοχή της Κασπίας Θάλασσας και της Κεντρικής Ασίας. Στην ανάλυση διαπιστώνεται, ότι υπάρχουν ενδείξεις για αλλαγή της γεωπολιτικής ισορροπίας στην ευρύτερη περιοχή της Ευρασίας υπέρ της Ρωσίας, οι συνέπειες της οποίας ίσως αποδείξουν σε μεγάλο βαθμό για μία ακόμα φορά, τη διαχρονική ισχύ των θεωριών του Mackinder και Spykman. Η Ρωσία του Πούτιν, αναδεικνύει με γεωοικονομικά και γεωπολιτικά κριτήρια, τη διαχρονική γεωστρατηγική αξία της ενέργειας (πετρελαίου και φυσικού αερίου) και της γεωπολιτικής θέσης μιας χώρας επαληθεύοντας τη γνωστή ρήση του Ναπολέοντα «Η πολιτική όλων των Δυνάμεων απορρέει από τη γεωγραφία τους». Από τα αναφερόμενα αναδύονται τα οικονομικά συμφέροντα που διακυβεύονται και οι πολιτικές συμμαχίες που απαιτούνται, ώστε να διαμορφωθεί υπό το πρίσμα της ενεργειακής στρατηγικής και γεωπολιτικής, μέσα στο πολυπολικό διεθνές γίγνεσθαι, η νέα Ρωσική ενεργειακή πολιτική.