Η τήξη των πάγων στον αρκτικό ωκεανό και η νέα διαμόρφωση των εμπορευματικών ναυτικών οδών από πλευράς Ρωσίας σε σύγκριση με τις δυτικές εμπορευματικές ροές: γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές μεταβολές και επιπτώσεις στην προβολή ισχύος των κρατών μελών του ΝΑΤΟ και της Ρωσικής Ομοσπονδίας, στη Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή

Η παρούσα διπλωματική εργασία αποσκοπεί στην ανάδειξη, περιγραφή και ανάλυση της τήξης των πάγων, λόγω της κλιματικής αλλαγής και της εκ τούτου μείωσης της παγοκάλυψης του Αρκτικού Ωκεανού. Επιπλέον αποβλέπει στη μελέτη της διαμόρφωσης των νέων εμπορευματικών ναυτικών οδών από πλευράς Ρωσίας, σε σύγκριση με τις Δυτικές εμπορευματικές ροές, καθώς και στις γεωπολιτικές - γεωστρατηγικές μεταβολές και επιπτώσεις, στην προβολή ισχύος των κρατών μελών του ΝΑΤΟ και της Ρωσικής Ομοσπονδίας, στην Μεσόγειο και την Μέση Ανατολή. Οι κλιματικές αλλαγές μπορεί να έχουν, είτε θετικές είτε αρνητικές επιπτώσεις. Οι νέες θαλάσσιοι οδοί και η αύξηση της στάθμης της θάλασσας, είναι μερικές από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής που έχουν αντίκτυπο στη ναυτιλία. Στην περιοχή της Αρκτικής υπάρχει τεράστιο ενδιαφέρον όχι μόνο από περιβαλλοντικής άποψης αλλά και από πολιτικοοικονομικής, καθόσον διαμορφώνονται εξωτερικές πολιτικές και συμμαχίες λόγω των διαγραφόμενων νέων ενεργειακών προοπτικών, οι οποίες σε συνδυασμό με την οικονομικότερη εκμετάλλευση των μεταφορών από Ατλαντικό προς Ειρηνικό, έχουν δραστηριοποιήσει τις κυβερνήσεις της περιοχής στον ανταγωνισμό δικαιωμάτων ή και καθορισμό διεκδικήσεων με γνώμονα το οικονομικό τους συμφέρον. Παρόλο που οι κλιματικές αλλαγές έχουν καταστροφικές συνέπειες για το περιβάλλον του πλανήτη μας, από οικονομικής άποψης παρουσιάζονται ευκαιρίες ανάπτυξης επιχειρηματικότητας αφού εκτός των άλλων ανοίγουν νέους, συντομότερους δρόμους για τα εμπορικά πλοία. Το προς σπουδή θέμα της διπλωματικής εργασίας, δημιουργεί τη μεθοδολογική απαίτηση συστημικής γεωπολιτικής ανάλυσης και τον προσδιορισμό του προς εξέταση γεωπολιτικού συστήματος (Γεωγραφικό Σύμπλοκο), που είναι ο Αρκτικός Κύκλος. Το Υπερσύστημα ταυτίζεται με το Σύστημα, το οποίο μπορεί να χωριστεί σε Υποσυστήματα, με βάση τα χαρακτηριστικά των Χωρών που περιλαμβάνει, και συγκεκριμένα στο Ρωσικό Υποσύστημα και το Αρκτικό Υποσύστημα (το οποίο περιλαμβάνει τα υπόλοιπα μέλη του Αρκτικού Κύκλου). Επισημαίνεται ότι, ο γεωπολιτικός παράγοντας, είναι οι διανοιγόμενες νέες θαλάσσιες διαδρομές, οι οποίες ανήκουν στον οικονομικό πυλώνα. Η εργασία έχει διαρθρωθεί σε επτά κεφάλαια, ως εξής: Στο πρώτο κεφάλαιο, γίνεται ο προσδιορισμός των γεωγραφικών χαρακτηριστικών της περιοχής της Αρκτικής και των λεγόμενων «αρκτικών κρατών», παρουσιάζονται τα ιστορικά δεδομένα της περιοχής και τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος και εκτίθενται τα στοιχεία που αποδεικνύουν το μέγεθος της συντελούμενης κλιματικής αλλαγής. Στο δεύτερο κεφάλαιο, παρουσιάζονται, οι μεταβολές που εκτιμάται ότι θα επέλθουν παγκοσμίως στις διεθνείς ναυτιλιακές μεταφορές, λόγω των νέων ναυτιλιακών ο-δεύσεων που διανοίγονται στον Αρκτικό Ωκεανό. Στο τρίτο κεφάλαιο, γίνεται η περιγραφή του νομικού καθεστώτος που χαρακτηρίζει την Αρκτική καθώς και των επιπτώσεων που έχει στη διαμόρφωση των διακρατικών συνόρων. Στο τέταρτο κεφάλαιο, περιγράφεται η στρατικοποίηση της Αρκτικής καθώς και οι κυρίαρχες πολιτικές των ενδιαφερομένων κρατών. Στο πέμπτο κεφάλαιο περιγράφονται οι διεκδικήσεις των ενδιαφερομένων κρατών στον αρκτικό ωκεανό. Στο έκτο κεφάλαιο γίνεται περιγραφή και μελέτη των στοιχείων του διεθνούς γεωπολιτικού δικτύου, εξετάζονται οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ της Αρκτικής και της Μεσογείου, γίνεται εξέταση - αναφορά υπό το πρίσμα του ΝΑΤΟ, επισημαίνεται ο ρόλος της Κίνας - Ιαπωνίας - Νοτίου Κορέας και Ινδίας και τέλος περιγράφονται τα προβλήματα ασφαλείας καθώς και οι πιθανές αμφισβητήσεις και διενέξεις. Στο έβδομο κεφάλαιο αναφέρονται τα συμπεράσματα που προ¬κύπτουν από τις αναλύσεις των προηγουμένων κεφαλαίων και επί τη βάση αυτών επιχειρείται να εκτιμηθεί αν η Αρκτική θα συνεχίσει να αποτελεί πεδίο ανταγωνισμού ισχύος ανάμεσα στα παράκτια αρκτικά κράτη και τις συμμαχίες τους σε Ευρώπη και Ασία ή θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα πεδίο εμπορικής και οικονομικής διακρατικής συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο.