Εικονικά μουσεία και ψηφιακές συλλογές: έρευνα χρηστών σε ψηφιακές συλλογές αρχαιολογικών μουσείων

Το Διαδίκτυο αποτελεί αναντίρρητα έναν δυναμικό χώρο παραγωγής εμπειριών και γνώσης, τον οποίο τα μουσεία αξιοποιούν προοδευτικά με την ενσωμάτωση ψηφιακών τεχνολογιών πρόσβασης, διάδρασης και συμμετοχικότητας στους διαδικτυακούς τόπους τους. Η διαχείριση των ψηφιακών συλλογών, οι οποίες τοποθετούνται στον πυρήνα των διεργασιών του «εικονικού μουσείου», αποτελεί μία επιπρόσθετη πρόκληση για την ενίσχυση του ψηφιακού αποτυπώματος των μουσείων και την προσέλκυση επισκεπτών. Η συσσώρευση ενός ραγδαία αυξανόμενου όγκου ψηφιακού πολιτισμικού περιεχομένου που χρήζει επιμέλειας και ανάδειξης, καθώς και οι αχαρτογράφητες ανάγκες ενός ετερόκλητου και διαρκώς μεταβαλλόμενου κοινού συνιστούν σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη βιωσιμότητα της ψηφιακής πολιτισμικής κληρονομιάς. Η παρούσα εργασία διερευνά τα εργαλεία και τις πρακτικές για την ανάδειξη των ψηφιακών μουσειακών συλλογών, μέσα από τη μελέτη της αλληλεπίδρασης μεταξύ χρηστών και ψηφιακών αντικειμένων. Η καταγραφή των αναγκών και των προσδοκιών των χρηστών από την οργάνωση και την παρουσίαση του ψηφιακού πολιτισμικού περιεχομένου, η διερεύνηση των προδιαγραφών λειτουργικότητας και ευχρηστίας των ψηφιακών πυλών αρχαιολογικού ενδιαφέροντος και η ανίχνευση εργαλείων και πρακτικών για την ανάδειξη του ψηφιακού περιεχομένου αποτελούν τα ερευνητικά ερωτήματα της εμπειρικής έρευνας δοκιμής χρηστών που πραγματοποιήθηκε στις ψηφιακές συλλογές του Αρχαιολογικού Μουσείου Χανίων και του Μουσείου Γουλανδρή Κυκλαδικής και Αρχαίας Ελληνικής Τέχνης. \r\nΑπό τα ευρήματα της έρευνας προέκυψαν ουσιώδη συμπεράσματα για την πρόσληψη των ψηφιακών αντικειμένων σε συνάρτηση με τη λειτουργικότητα, την αισθητική, την ευχρηστία διεπιφάνειας χρήστη, τον τρόπο οργάνωσης των συλλογών και την παρουσίαση του περιεχομένου, ενώ καταγράφηκαν διαφορετικές αντιλήψεις για τη σχέση του εικονικού με το φυσικό μουσείο, την πρόσβαση και τη χρήση του ψηφιακού περιεχομένου. Στο πλαίσιο αυτό, η συστηματική διεξαγωγή ερευνών κοινού αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για τη βελτίωση των υπηρεσιών του εικονικού μουσείου, καθώς και για την ανάδειξη του περιεχομένου του.