Χάος, οργανισμοί και κρίσεις: ο στρατηγικός σχεδιασμός σε περιόδους αναταράξεων

Ο όρος «χάος» ως παντελής έλλειψη τάξης, είναι μια έννοια γνωστή σχεδόν σε όλους τους ανθρώπους. Το χάος όμως, από την επιστημονική οπτική του (αυτή της θεωρίας του χάους και της πολυπλοκότητας), είναι γνωστή παρά μόνο σε ελάχιστο αριθμό ατόμων. Κι όμως, η θεωρία του χάους ως ένα φυσικό φαινόμενο, σιγά σιγά, κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος σε όλο και περισσότερους τομείς των κοινωνικών και πολιτικών επιστημών. Από την μετεωρολογία και τη βιολογία, μέχρι την ψυχολογία, τα οικονομικά και το μάνατζμεντ. Δεδομένου των νέων συμπεριφορών που ενυπάρχουν στις αγορές αλλά και τους κλάδους των οργανισμών, η θεωρία του χάους και της πολυπλοκότητας αποτελεί μια νέα επιστημονική προσέγγιση για τον τομέα του μάνατζμεντ για την επίλυση ζητημάτων που προκύπτουν από τις συμπεριφορές αυτές. Σε μεγάλο βαθμό, είναι κοινώς αποδεκτό, ότι τόσο τα δεδομένα στους οργανισμούς όσο και το εξωτερικό περιβάλλον έχουν αλλάξει δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες. Πλέον δεν υπάρχουν κανονικότητες στον τρόπο που λειτουργούν οι αγορές, παρά μόνο εξαιρέσεις. Οι οργανισμοί τείνουν να γίνονται πολυπλοκότεροι και οι αγορές χαοτικές ακριβώς λόγω της παγκοσμιοποίησής τους αλλά και της αλληλεξάρτησης που τους διέπει. Είναι συχνό πια φαινόμενο, να ξεσπούν αναταράξεις μέσα στις αγορές, για τις οποίες, στην πλειοψηφία τους, οι οργανισμοί δεν είναι σε θέση να ξεπεράσουν και να επιβιώσουν. Αναταράξεις με διάφορες μορφές, από οικονομικές, πολιτικές, μέχρι κοινωνικές και αναταράξεις σε μια μεγάλη γκάμα τομέων λ.χ. της υγείας (όπως έγινε εμφανές το τελευταίο διάστημα). Με άλλα λόγια το χάος μπορεί να εμφανιστεί με πάρα πολλούς τρόπους και με μια τεράστια ποικιλία στην έντασή του. Οι αγορές είναι τόσο ασταθείς που ένας οργανισμός λ.χ. στην Κίνα μπορεί να καινοτομήσει σε ένα προϊόν μέσω της τεχνολογίας και να προκαλέσει μεγάλα ελλείμματα στα κέρδη σε ολόκληρους κλάδους (ή ακόμα και αφανισμό τους) στο χώρο Ευρώπη, χωρίς οι ίδιοι όχι μόνο να μην είναι προετοιμασμένοι για κάτι τέτοιο αλλά ακόμα χειρότερα, να μην δέχονται ότι υπάρχει πρόβλημα. Για τους λόγους αυτούς, η παρούσα εργασία, κάνει μια πρώτη προσπάθεια, προσέγγισης της θεωρίας του χάους στο μάνατζμεντ και συγκεκριμένα του τρόπου που το χάος εμφανίζεται στους οργανισμούς. Επιπρόσθετα, αναλύεται ο στρατηγικός σχεδιασμός που θα πρέπει να υπάρξει για την αντιμετώπισή του, από μια λίγο διαφορετική οπτική, αυτή της έλλειψης κανονικότητας. Η εργασία αποτελείται από τρείς πυλώνες. Στον πρώτο πυλώνα γίνεται μια ιστορική αναδρομή των φυσικών θεωριών, από την κλασική μηχανική του Νεύτωνα και την θερμοδυναμική μέχρι την κβαντομηχανική και την γέννηση της θεωρίας του χάους καθώς και της γεωμετρίας των φράκταλς. Στο κεφάλαιο γίνεται μια σκιαγράφηση των βασικότερων παραγόντων που οδήγησαν την επιστημονική σκέψη, από τα αδιέξοδα των θεωριών του Νεύτωνα, σε λύσεις και μοτίβα που προτείνει το χάος. Ο δεύτερος πυλώνας, αποτελείται από το μάνατζμεντ σε ένα χαοτικό περιβάλλον και την ανάλυση της εποχής των αναταράξεων στις αγορές αλλά και τους οργανισμούς, παρουσιάζονται παραδείγματα χαοτικών καταστάσεων και συμπεριφορών και γίνεται μια πρώτη ανάλυση για τις αντιδράσεις που έχουν ή πρέπει να έχουν οι οργανισμοί σε μια αναταραχή. Ο τρίτος πυλώνας είναι αυτός του στρατηγικού σχεδιασμού, αποτελεί μια πιο ειδική προσέγγιση του τρόπου που θα πρέπει ένας οργανισμός να «ετοιμάζεται» ή με άλλα λόγια να οργανώνεται μέσα στην εποχή της νέας κανονικότητας. Στο κεφάλαιο αυτό, γίνεται μια εκτενής ανάλυση στο στρατηγικό σχεδιασμό και τα δομικά του στοιχεία και αναπτύσσονται εργαλεία για την καλύτερη προετοιμασία στο χάος. Τέλος παρουσιάζεται ένα παράδειγμα (της Infusionsoft) για το πώς ο στρατηγικός σχεδιασμός μπορεί να αποτελέσει ισχυρό εργαλείο για την δημιουργία αυτοπεποίθησης και αποτελεσματικότητας σε έναν οργανισμό.