Κριτική και φεμινιστική προσέγγιση των κόμβων πληροφοριών για τις χώρες προέλευσης αιτουσών/αιτούντων άσυλο (Country of Origin Information–COI) στην Ευρώπη

Η αύξηση των προσφυγικών ροών προς την Ευρώπη κατέστησε τους Κόμβους Πληροφοριών για τις Χώρες Προέλευσης (COI) σημαντικά δομικά στοιχεία της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών προς την ΕΕ. Συχνά οι COI εκλαμβάνονται ως αντικειμενικές ουδέτερες αναπαραστάσεις (Scheel, Ruppert and Ustek-Spilda, 2019),εργαλεία στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής προσέγγισης του φαινομένου και ως μέρος της νομικής διαδικασίας για την αναγνώριση καθεστώτος διεθνούς προστασίας. Σε συμβολικό επίπεδο παρέχουν νομιμοποίηση και αποτελούν πηγή τεκμηρίωσης για πολιτικές διακυβέρνησης της μετανάστευσης και για τους φορείς που τις ασκούν (Boswell, 2008• Rosset, 2019). Υιοθετώντας φεμινιστική προσέγγιση και αντιμετωπίζοντας την παραγωγή γνώσης ως πολιτικό εγχείρημα, η παρούσα εργασία εκκινεί από την παραδοχή ότι οι COI δεν αποτυπώνουν απλώς την πραγματικότητα αλλά συμβάλλουν στην κατασκευή της• στη διαμόρφωση της νοηματοδότησης της σχέσης μετανάστευσης–ασφάλειας, στις επιτελέσεις της ασφάλειας και του φύλου, στη μεταξύ τους αλληλεπίδραση και στον επαναπροσδιορισμό της υποτέλειας. Το ερευνητικό υλικό της αποτελείται από επτά εκθέσεις COI με χώρα αναφοράς τη Νιγηρία (πρώην αποικιοκρατούμενη χώρα, μία από τις κύριες χώρες προέλευσης αιτημάτων ασύλου στην ΕΕ και από τις πλέον ισχυρές της Αφρικής), οι οποίες αντλήθηκαν από την ηλεκτρονική πύλη COI (COI Portal) του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (European Union Agency for Asylum – ΕUAA). Με τη χρήση των θεωρητικών φακών της ασφάλειας, του φύλου και της μετααποικιακής σκέψης κι εφαρμόζοντας τη μεθοδολογία της document analysis (Davie and Wyatt, 2011), η εργασία επιχειρεί να απαντήσει τα εξής ερευνητικά ερωτήματα: α) Πώς αποτυπώνονται τα καθεστώτα φύλου στις εκθέσεις COI; β) Πώς κατασκευάζεται η έννοια της ασφάλειας στους COI και πώς αυτή συνομιλεί με τις κατασκευές του φύλου; και γ) Διακρίνεται αποικιακό «βλέμμα» στις εκθέσεις COI και, εάν αυτό συμβαίνει, με ποιους τρόπους εκφράζεται; Επίσης εξετάζονται οι τρόποι με τους οποίους οι COI λειτουργούν ως δρώντες παράγοντες στο πλαίσιο της διακυβέρνησης της μετανάστευσης.