‘Κρατούμενοι/ες από κούνια’: βιώνοντας τη μητρότητα πίσω από τα κάγκελα της φυλακής

Η παρούσα διπλωματική εργασία συνιστά μια ανθρωπολογική διερεύνηση που επικεντρώνεται στην ειδική κατηγορία των φυλακισμένων γυναικών οι οποίες κρατούνται στο Κατάστημα Κράτησης Γυναικών Ελεώνα Θήβας (ΚΚΓΕΘ) και πιο συγκεκριμένα στο Παράρτημα του Καταστήματος. Η κατηγορία αυτή χαρακτηρίζεται ειδική γιατί διαφέρει από τις υπόλοιπες κατηγορίες φυλακισμένων ως προς τις συνθήκες κράτησης, αλλά και ως προς τη δυνατότητα επιτέλεσης του μητρικού ρόλου. Οι μητέρες ανήλικων παιδιών αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό των γυναικών που εγκλείονται στη φυλακή και συνήθως συνιστούν τα βασικά, αν όχι τα μοναδικά πρόσωπα φροντίδας για τα παιδιά τους. Τα εχέγγυα του σωφρονισμού παρέχονται από την Πολιτεία σε κάθε κρατούμενο που το επιζητά, δείχνοντας μια μεγαλύτερη φροντίδα στις κρατούμενες μητέρες. Η ελληνική κρατική νομοθεσία και πιο συγκεκριμένα οι διατάξεις του άρθρου 13, του Ν.2776/1999, επιτρέπει στις γυναίκες κρατούμενες να «φιλοξενούν» τα βρέφη ή τα ανήλικα παιδιά τους, ηλικίας έως τριών ετών στο Κατάστημα Κράτησης και να διαβιούν μαζί τους. Με τη συμπλήρωση του τρίτου έτους τα παιδιά, μετά από δικαστική απόφαση απομακρύνονται από τη μέριμνα των μητέρων και συχνά, ελλείψει υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος καταλήγουν στην άτυπη φυλάκιση των ιδρυμάτων. Επιδίωξη της παρούσας εθνογραφικής έρευνας αποτελεί η διερεύνηση της άρθρωσης των Λόγων μέσα από τις κρατικές πρακτικές και τις νομοθετικές διατάξεις αναφορικά με τον καθορισμό της καταλληλότητας και το δικαίωμα στη γονεϊκότητα. Αναλύοντας τη μητρότητα σε συνθήκες εγκλεισμού, εξετάζονται οι τρόποι που αυτή επιτελείται και αν η επιτέλεση του γονεϊκού ρόλου στη φυλακή προκαλεί ανασημασιοδοτήσεις της μητρότητας στο εσωτερικό της ελληνικής κοινωνίας. Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η παρακολούθηση των στρατηγικών δράσεων που οι φυλακισμένες μητέρες αναπτύσσουν με κύριο άξονα τις απαιτήσεις μητρότητας.