Η αντίδραση κατά της «ιδεολογίας του φύλου» στην Ελλάδα

Πολέμιοι της επονομαζόμενης «ιδεολογίας του (κοινωνικού) φύλου», διεκδικούν την επιστροφή (ή, αναλόγως τη χώρα, την παραμονή) σε ένα κοινωνικό status quo καταπίεσης, επικράτησης ετεροκανονικών και cis-σεξιστικών προτύπων, έμφυλης ανισότητας και παραδοσιακών έμφυλων ρόλων. Αυτή η αντίδραση απαντάται σε Ευρώπη, Ρωσία, Ανατολική και Κεντρική Ασία, Βόρεια και Λατινική Αμερική. Οι πνευματικές ρίζες αυτής της αντίδρασης εντοπίζονται στη διδασκαλία και στη φοβική στάση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και του Βατικανού απέναντι στο (κοινωνικό) φύλο και στην ποικιλομορφία του φύλου και της σεξουαλικότητας που καταργούν τα - θεολογικώς αποδεκτά - στενά και αποκλειστικά όρια της δυαδικότητας ως προς την ταυτότητα φύλου και της ετεροφυλοφιλίας ως προς τον σεξουαλικό προσανατολισμό, καθώς και απέναντι σε οποιαδήποτε προσπάθεια που κατατείνει στην άρση των παραδοσιακών, έμφυλων ρόλων και στη σεξουαλική ελευθερία. Επιπλέον, η αντίδραση αυτή, ανατροφοδοτείται από βαθύτερες ανησυχίες αλλά και τρομερές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις των εφαρμοζόμενων νεοφιλελεύθερων πολιτικών, ενώ εμπλουτίζεται, συναρθρώνεται με ή/και ενισχύεται (κατά τόπους) από αντιιμπεριαλιστικά, εθνικιστικά, αντιευρωπαϊκά/ευρωσκεπτικιστικά, εθνο-εθνικιστικά, ρατσιστικά και ξενοφοβικά αφηγήματα καθώς και θεωρίες συνωμοσίας και βαθιά ιστορικά τραύματα. Στους φορείς αυτής της αντίδρασης περιλαμβάνονται Χριστιανικές Εκκλησίες, συντηρητικά, ακροδεξιά και – ορισμένες φορές – αριστερά πολιτικά κόμματα, ακτιβιστές/-ριες και στοχαστές/-ριες, συλλογικότητες και οργανώσεις αντιτιθέμενων στις αμβλώσεις, γονέων, υπερασπιστών/-ριών παραδοσιακών (χριστιανικών) αξιών, της πυρηνικής, ετερόφυλης οικογένειας, των στερεοτυπικών έμφυλων ρόλων κ.λπ. Οι φορείς αυτοί μεταχειρίζονται πολλά και διαφορετικά εργαλεία και μεθόδους για την επίτευξη των σκοπών τους (συλλογές υπογραφών, ποικίλες εκδηλώσεις κ.λπ.), ενώ η μάχη ενάντια στην «ιδεολογία του φύλου» παίρνει ποικίλες μορφές: δημόσιες εκστρατείες και κινητοποιήσεις με αφορμή (προτεινόμενες) θετικές, προοδευτικές θεσμικές αλλαγές υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ+, περισσότερο ή λιγότερο οργανωμένα κινήματα με μικρότερη ή μεγαλύτερη επίδραση σε κεντρικές πολιτικές, ενώ άλλες φορές γίνεται βασικό μέρος της ατζέντας κυβερνήσεων ή πολιτικών διεκδικητών/-ριών που επιδιώκουν να ανέλθουν στην εξουσία. Στην παρούσα διπλωματική εργασία, διερευνήθηκαν - μέσα από μια προσέγγιση της κριτικής ανάλυσης του λόγου - κι εντοπίστηκαν «ίχνη» της επιχειρηματολογίας, των ρητορικών τεχνασμάτων και των στρατηγικών λόγου της προαναφερθείσας διεθνούς αντίδρασης κατά της «ιδεολογίας του φύλου», στο λόγο θεσμικών φορέων - και, συγκεκριμένα κοινοβουλευτικών κομμάτων και της Εκκλησίας της Ελλάδος - εναντίον σημαντικών θεσμικών (νομοθετικών) αλλαγών υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ+ προσώπων κατά την περίοδο 2015-2023. Ο λόγος αυτός συναρθρώνεται συχνά με άλλα κοινωνικά ζητήματα και προκλήσεις όπως, για παράδειγμα, η δημογραφική γήρανση ή η μεταναστευτική πολιτική. Εντούτοις, οι αντιδράσεις αυτές – σε αντίθεση με άλλες χώρες – ήταν πιο περιορισμένες και σαφώς πιο αναποτελεσματικές, καθώς καμία από τις επιχειρούμενες θεσμικές (νομοθετικές) αλλαγές δεν ματαιώθηκε. Οι λόγοι για αυτή τη σχετικά περιορισμένη αντίδραση μπορούν να αναζητηθούν στην στήριξη των θεσμικών αλλαγών από διάφορες πολιτικές δυνάμεις, στη σχετικά περιορισμένη αντίδραση της επίσημης Εκκλησίας και του Αρχιεπισκόπου (σε αντίθεση με την αντίδραση μεμονωμένων ιεραρχών), στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση της ελληνικής κοινωνίας σε σχέση με το παρελθόν και, ενδεχομένως, στην απουσία συντονισμού, δικτύωσης και συνεργασίας μεταξύ των δυνητικά αντιδρώντων φορέων.