Η υποκειμενικότητα στην Αντιγόνη ως φεμινιστική απορία

Η διπλωματική εργασία εκκινεί από την αναντίρρητη ασυνέπεια και αστάθεια που χαρακτηρίζει το περιεχόμενο της φεμινιστικής θεωρίας, καθώς και από τη γενικότερη ασυμφωνία ως προς την ταυτότητα του φεμινιστικού ''εμείς'', για να καταδείξει το status του φεμινιστικού υποκειμένου υπό τη μορφή ενός διλήμματος, το οποίο μπορεί να συνοψισθεί ως εξής: είναι το ''εμείς'' του φεμινισμού μία απραγματοποιήτη μεν ακόμη, αλλά δυνητικά υπαρκτή υποκειμενικότητα; Ή μήπως ο φεμινισμός συνίσταται ακριβώς στην απόρριψη κάθε υποστασιοποιημένης μορφής υποκειμένου; Η εν λόγω κατάσταση του φεμινιστικού υποκειμένου φαίνεται αναπόφευκτη και χαρακτηρίζεται εναργέστερα υπό το θεωρητικό σχήμα της απορίας. Η φεμινιστική υποκειμενικότητα, δηλαδή, διχάζεται μεταξύ δύο αντίρροπων θέσεων, καθεμιά από τις οποίες κρίνεται τόσο απελευθερωτική πολιτικά ή προσωπικά όσο και κανονιστικά περιχαρακωτική ή εξοβελιστική. Αυτή όμως η εγγενής αντιφατικότητα δε θα πρέπει να θεάται στατικά ως απραξία ή ανυπαρξία. Η φεμινιστική απορία εννοιολογείται αναστοχαστικά ως γόνιμη αβεβαιότητα που οδηγεί σε αναπάντεχα και απρόβλεπτα αποτελέσματα. Ως διαφωτιστικό παράδειγμα των ανωτέρω ισχυρισμών μου χρησιμοποιώ την Αντιγόνη του Σοφοκλή, η μορφή της οποίας έχει αποτελέσει αντικείμενο ερμηνείας από πολλές φεμινίστριες θεωρητικούς, ως εμβληματική του φεμινισμού και δη της υποκειμενικότητας που αυτός υποτίθεται πως πρεσβεύει και για την οποία μάχεται. Παραθέτοντας αναλύσεις θεωρητικών που ανήκουν σε διαφορετικά ρεύματα του φεμινισμού και οι οποίες θεώνται διαφορετικά το νόημα της κατηγορίας ''γυναίκες'', και συγκεκριμένα των Butler (μεταδομισμός), Zack (οικουμενικός φεμινισμός) και Irigaray (φεμινισμός της σεξουαλικής διαφοράς), επισημαίνω αφενός τις μεταξύ τους εμφανείς και αφανείς αντιπαραθέσεις και συμφωνίες, αφετέρου και κυρίως τις εσωτερικές, υφέρπουσες αντινομίες έκαστης ανάλυσης. Ιδίως αυτή η τελευταία επισήμανση καταδεικνύει την εμμενή αντιφατικότητα της φεμινιστικής υποκειμενικότητας και άρα την αναπόφευκτη απορία της. Η εργασία δεν προκρίνει ως προσφορότερη καμία εκ των παρατιθέμενων αναλύσεων, αλλά εμμένει στην αξία της ίδιας της απορίας και της αμφίρροπης ενδεχομενικότητας που αυτή εναγκαλίζει.