Η Ευρωπαϊκή υπηρεσία εξωτερικής δράσης: ο ρόλος της νέας διπλωματικής υπηρεσίας της ΕΕ στην ενίσχυση της ΚΕΠΠΑ

Η προώθηση της διαδικασίας οικονομικής ολοκλήρωσης και η ολοένα αυξανόμενη εξωτερική δράση της Ένωσης σε συνδυασμό με το τέλος του ψυχρού πολέμου και την κατάρρευση του διπολικού συστήματος, άνοιξαν νέους δρόμους στην ΕΕ και κατέδειξαν σαφώς την ανάγκη συμπλήρωσης της οικονομικής ενοποίησης με μια αντίστοιχη εξωτερική και αμυντική πολιτική. Η εκρηκτική κατάσταση στα Βαλκάνια τη δεκαετία του ’90 αλλά και η αδυναμία της ΕΕ να αποτελέσει ισχυρό διεθνή παίκτη οδήγησε στη θεσμοθέτηση με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ μίας Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας (εφεξής ΚΕΠΠΑ), θέτοντας ως βασικό στόχο τη διαφύλαξη των κοινών αξιών, των θεμελιωδών συμφερόντων, της ανεξαρτησίας και της ακεραιότητας της Ένωσης, την ενίσχυση της ασφάλειάς της, τη διατήρηση της ειρήνης καθώς και την ενδυνάμωση της διεθνούς ασφάλειας.Με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, από την άλλη, επήλθαν σημαντικές θεσμικές αλλαγές στον τoμέα της ΚΕΠΠΑ. Ειδικότερα, αντικαταστάθηκε το σύστημα της εκ περιτροπής εξαμηνιαίας Προεδρίας από τα κράτη-μέλη, με μια μόνιμη Προεδρία υπό τον Ύπατο Εκπρόσωπο για τις Εξωτερικές Υποθέσεις και την Πολιτική Ασφάλειας, ο οποίος είναι και Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο Ύπατος Εκπρόσωπoς επικουρείται στην γενικότερη άσκηση των καθηκόντων του από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (εφεξής ΕΥΕΔ), η οποία φιλοδοξεί να δώσει στην Ένωση μια ισχυρότερη φωνή και μεγαλύτερη επιρροή σ’ όλο τον κόσμο, μέσω της άσκησης μιας σύγχρονης και διαφορετικής από το παρελθόν εξωτερικής πολιτικής. Η νέα αυτή Υπηρεσία, η οποία στελεχώνεται από προσωπικό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου, καθώς και των διπλωματικών υπηρεσιών των κρατών-μελών, αποτελεί αντικείμενο της παρούσας εργασίας. Ειδικότερα, επιχειρείται αφενός η ανάλυση του θεσμικού πλαισίου, αφετέρου η αποτίμηση του τρόπου λειτουργίας, εστιάζοντας στο κατά πόσο πέτυχε το διακηρυγμένο στόχο περί δημιουργίας ενός «Υπουργείου Εξωτερικών» εντός της ΕΕ.