Η μαρξική κριτική της ουτοπίας και οι σύγχρονες προεκτάσεις της: θεωρητικές και κοινωνικές παράμετροι

Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η μελέτη της κριτικής που άσκησε ο Karl Marx (σε συνεργασία με τον Friedrich Engels) στην ουτοπία, και πιο συγκεκριμένα στις σκέψεις των ουτοπικών σοσιαλιστών, Charles Fourier, Robert Owen και Henri de Saint-Simon. Μέσα από τη μαρξική κριτική της ουτοπίας θεμελιώνεται ο επιστημονικός σοσιαλισμός και η μεθοδολογία του ιστορικού και διαλεκτικού υλισμού. Η έμφαση που δίνεται στον τρόπο παραγωγής, και στην οικονομία γενικότερα, οδηγεί στην κατανόηση της εκμετάλλευσης του ανθρώπου από τον άνθρωπο ως ιστορικό και ταυτόχρονα αναγκαίο, για την περαιτέρω ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, γεγονός. Επιπλέον, η πάλη των τάξεων αναδεικνύεται ως ο επαναστατικός μηχανισμός, σύμφωνα με τον οποίο η ανθρώπινη ιστορία εξελίσσεται οδηγώντας από την προϊστορία στην ιστορία της ανθρωπότητας. Έτσι, την ίδια στιγμή που η ουτοπία ταυτίζεται με το ανέφικτο, παραμένει ζωντανή η θέαση ενός καλύτερου κόσμου, μέσω και εξαιτίας ενός επιστημονικού στοχασμού επί των υλικών συνθηκών και της κοινωνικής πραγματικότητας. Αναγνωρίζεται πλέον ότι η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων έχει ξεπεράσει το κρίσιμο εκείνο όριο της ανεπάρκειας, επιτρέποντας, για πρώτη φορά, την εξασφάλιση της αξιοπρεπούς διαβίωσης για όλα τα μέλη του κοινωνικού συνόλου. Απαραίτητη προϋπόθεση για το πέρασμα στον παγκόσμιο κομμουνιστικό τόπο, όπως υποδεικνύει και η μαρξική κριτική της ουτοπίας σε μια λανθάνουσα επικοινωνία της με την εποχή μας, είναι η επαναστατική πράξη του προλεταριάτου, που ακόμη, όμως, εκκρεμεί.