Στρατηγική επικοινωνία και πληροφοριακές επιχειρήσεις: δόγμα-προσεγγίσεις-σύγχρονες τακτικές

Ο κόσμος που ζούμε σήμερα βρίσκεται σε μία μεταβατική φάση. Από τη βιομηχανική επανάσταση που κυριάρχησε στους 2 προηγούμενους αιώνες έχουμε εισέλθει και διανύουμε εδώ και 3 περίπου δεκαετίες την εποχή όπου πρωτεύοντα ρόλο διαδραματίζει η πληροφορία. Για αυτό το λόγο η εποχή μας συχνά χαρακτηρίζεται ως εποχή των δικτύων ή πληροφοριακή εποχή. Η μετάβαση αυτή ριζοσπαστικοποιεί και ανατρέπει σε ένα μεγάλο βαθμό και τον τρόπο με τον οποίο μέχρι σήμερα έβρισκαν στη διεθνή σκακιέρα πεδίο εφαρμογής έννοιες διαχρονικές όπως η πολιτική, ο πόλεμος και η διπλωματία. Οι παραδοσιακές μορφές ισχύος, κατεξοχήν η στρατιωτική και η οικονομική, και οι παράγοντες που τις δημιουργούν, (ενέργεια, ανθρώπινο δυναμικό, τεχνολογία, καινοτομία, φυσικοί πόροι) σίγουρα έχουν και θα συνεχίσουν να έχουν κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση του χάρτη του διεθνούς καταμερισμού ισχύος. Ωστόσο, στο νέο πληροφοριακό περιβάλλον που σταδιακά εξελίσσεται και διαμορφώνεται, η ικανότητα πρόσκτησης και σωστής διαχείρισης της πληροφορίας συνιστά ένα κρίσιμο συγκριτικό πλεονέκτημα γι αυτόν που αναγνωρίζει την αξία της, λειτουργώντας ουσιαστικά ως πολλαπλασιαστής ισχύος.ένα κράτος ακόμη και αν υπερέχει συντριπτικά σε σχέση με τους αντιπάλους του σε όρους "σκληρής ισχύος", δεν είναι δυνατό να κερδίσει έναν πόλεμο μόνο με τη δύναμη των όπλων. Αυτό συμβαίνει διότι ταυτόχρονα με τον συμβατικό διεξάγεται σχεδόν ταυτόχρονα και ένας πόλεμος ιδεών, μία μάχη για τις καρδιές και το μυαλό του αντιπάλου, η έκβαση του οποίου καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και το τελικό αποτέλεσμα της σύγκρουσης. Σε έναν τέτοιου είδος πόλεμο, η πληροφορία και η δυνατότητα ή η αδυναμία εποικοδομητικής χρήσης της, αποτελεί το κρίσιμο εκείνο μέγεθος που σε μεγάλο βαθμό καθορίζει το νικητή και τον ηττημένο.Ενώ λοιπόν οι όροι και το περιεχόμενο της στρατηγικής επιρροής και επικοινωνίας και των πληροφοριακών επιχειρήσεων είναι σχετικά ασαφείς και δυσνόητοι στο ευρύ κοινό, είναι ξεκάθαρο το γεγονός ότι η επιτυχία πολλών πολιτικών συναρτάται από το μήνυμα που οι παραπάνω δράσεις εκπέμπουν σε διαφορετικά ακροατήρια-τόσο ξένα όσο και εγχώρια- και συνεπακόλουθα από τη δυνατότητα επηρεασμού μίας κρίσιμης μάζας ανθρώπων με την αποτελεσματική μετάδοση μηνυμάτων, εικόνων και παραστάσεων. Ο παράγοντας αυτός είναι καθοριστικός στις διεθνείς σχέσεις, ιδιαίτερα δε στο κομμάτι εκείνο που άπτεται της εθνικής-ασφάλειας των κρατών. Ειδικά στην εποχή μας, όπου πέρα από το συμβατικό τρόπο πολέμου νέες ασύμμετρες απειλές κάνουν την εμφάνιση τους, η διαμόρφωση θετικής στάσης του πληθυσμού απέναντι στις ένοπλες δυνάμεις και γενικότερα την εφαρμοζόμενη στρατηγική μίας χώρας, αποτελεί κύριο και καθοριστικό παράγοντα επιτυχίας σε μία ενδεχόμενη πολεμική αναμέτρηση. Παρακολουθώντας τη διαχρονική τους εξέλιξη και με αφετηριακό σημείο τις ιστορικές καταβολές τους, η παρούσα εργασία διαπραγματεύεται τα δόγματα και τις πρακτικές των «πληροφοριακών επιχειρήσεων» οι οποίες περιλαμβάνουν τον Ηλεκτρονικό Πόλεμο (Electronic Warfare EW), τις Επιχειρήσεις σε Δίκτυα Υπολογιστών (Computer Network Operations CNO), τις Ψυχολογικές Επιχειρήσεις (Psychological Operations PSYOP), την Στρατιωτική Εξαπάτηση (Military Deception MILDEC) και την Ασφάλεια των Επιχειρήσεων (Operation Security OPSEC) και αποτελούν κομμάτι των Επιχειρήσεων Επιρροής που δύναται να διεξάγει ένα κράτος. Παρακολουθηματικές και υποβοηθητικές των παραπάνω αλλά όχι ελάσσονος σημασίας είναι και άλλες δραστηριότητες όπως η πολιτικοστρατιωτική συνεργασία και οι δημόσιες σχέσεις που συμπληρώνουν και συμβάλλουν αποφασιστικά στην εδραίωση του κεντρικού σκοπού των πληροφοριακών επιχειρήσεων. Η επιτυχής άσκηση όλων αυτών εξαρτάται από ένα πλήθος παραγόντων που αναλύονται διεξοδικά στην εργασία, ενώ ταυτόχρονα φωτίζονται κρίσιμες παράμετροι που σχετίζονται με την ηθική διάσταση του πληροφοριακού πολέμου και τους νομικούς περιορισμούς που υφίστανται κατά τη διεξαγωγή των συγκεκριμένων επιχειρήσεων. Σε κάθε περίπτωση, οι πληροφοριακές επιχειρήσεις πρέπει να εναρμονίζονται με το γενικότερο πλαίσιο της Στρατηγικής Επικοινωνίας που καθορίζεται σε ανώτατο επίπεδο από την στρατιωτική και πολιτική ηγεσία, έτσι ώστε το μήνυμα που εκπέμπουν να είναι ενιαίο και συντονισμένο από ένα κεντρικό όργανο.