Investigating the dimensionality of the Schwartz scale of human values: Evidence from the European Social Survey of 2002 for Greece and Slovenia

Σκοπός: Να διερευνηθεί το διαστατό και η (παραγοντική) εγκυρότητα κατασκευής της εννοίας της σύντομης μορφής της κλίμακας ανθρωπίνων αξιών, όπως προτάθηκε από τον Schwartz (1992). Μέθοδος: Χρησιμοποιήθηκαν τα δεδομένα της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας του 2002 για την Ελλάδα και τη Σλοβενία (1ο Γύρος). Αρχικά, τα δείγματα και των δύο χωρών διχοτομήθηκαν τυχαία σε δύο μισά. Για τα δεδομένα του πρώτου διχοτομημένου δείγματος και των δύο περιπτώσεων, διενεργήθηκε ανάλυση των ερωτήσεων-μονάδων για να εξεταστούν οι ιδιότητες των κατανομών τους και να αποφασιστεί ποιες ερωτήσεις-μονάδες θα συμπεριληφθούν στην ανάλυση. Για την διερεύνηση της εγκυρότητας της κατασκευής της εννοίας των κλιμάκων, υιοθετήθηκε Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση (principal axis factoring με περιστροφή promax). Η δομή ελέγχθηκε και στις δύο περιπτώσεις με την εφαρμογή Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης (maximum likelihood) στο δεύτερο διχοτομημένο δείγμα. Αποτελέσματα: Και στις δύο περιπτώσεις, η Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση οδήγησε καταρχήν σε μια λύση τριών παραγόντων. Κατασκευάστηκαν τρεις υπo-κλίμακες που βασίστηκαν στις ερωτήσεις-μονάδες που προσδιορίστηκαν από τους αντίστοιχους παράγοντες. Οι συντελεστές αξιοπιστίας και η εσωτερική συνοχή των τριών υπό-κλιμάκων έδειξαν πως η τρίτη υπό-κλίμακα δεν ήταν αξιόπιστη. Η Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση υπέδειξε ανεπαρκή προσαρμογή για τρία υποδείγματα και καλή προσαρμογή για αυτό το οποίο προσδιορίστηκε από τους εξής δύο πρώτης-τάξης συσχετιζόμενους παράγοντες, που βασίζονται σε 14 και 12 ερωτήσεις-μονάδες για την Ελλάδα και τη Σλοβενία, αντίστοιχα: Ευρύτητα αντιλήψεων σε αλλαγές/Αυτό-εξύψωση, Αυτό-υπέρβαση/Συντήρηση. Η λύση αυτή οδήγησε στην κατασκευή δύο υπό-κλιμάκων οι οποίες είναι και αξιόπιστες και έγκυρες. Συμπεράσματα: Τα αποτελέσματά μας υπέδειξαν ότι η λύση των δύο παραγόντων είναι και αξιόπιστη και έγκυρη. Το αποτέλεσμα αυτό δεν επιβεβαιώνει το διαστατό της κλίμακας ανθρωπίνων αξιών του Schwartz, όπως προτάθηκε στη βιβλιογραφία. Κρίνεται απαραίτητη η περαιτέρω διερεύνηση και ανάλυση για όλες τις χώρες και όλους τους γύρους της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας.