Αναλυτικά προγράμματα ιστορίας και σχολικά εγχειρίδια γυμνασίου, 1964-2004 : αντιλήψεις του χρόνου και ιδεολογία στη σχολική ιστορία

Η έρευνα αυτή επιχείρησε να παρουσιάσει και να εξετάσει –μέσω της ανάλυσης περιεχομένου και της ανάλυσης του λόγου– τις χρήσεις των διαφορετικών κατηγοριών του χρόνου στα Προγράμματα διδασκαλίας του μαθήματος της Ιστορίας του Γυμνασίου και στα εγχειρίδια Ιστορίας του Γυμνασίου, κατά την χρονική περίοδο 1964 έως 2004. Τα κείμενα αντιμετωπίζονται ως πηγές της θεσμικής υπόστασης της διδασκαλίας της Ιστορίας. Εξετάζεται ο ίδιος ο ιστορικός λόγος, οι τρόποι οργάνωσής του ως προς τη στοχοθεσία, τα περιεχόμενα διδασκαλίας και τη διδακτική μεθοδολογία ως προς τις αντιλήψεις του χρόνου και την εννοιοδότηση του χρόνου.Κατά την ανάλυση τόσο των Αναλυτικών Προγραμμάτων όσο και των εγχειριδίων αναζητούνται λέξεις και εκφράσεις που αναφέρονται στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον, και συσχετίζονται με το ιστορικό πλαίσιο στην εκάστοτε συγκυρία έτσι ώστε να αναδειχθούν οι τρόποι σημασιοδότησης του χρόνου και οι εκδοχές της ιστορίας. Παρά το γεγονός ότι σε όλη την ερευνώμενη περίοδο ο εθνικός χρόνος αποτελεί την οργανωτική αρχή και τον ευρύτερο ερμηνευτικό ορίζοντα στη διαμόρφωση των Αναλυτικών Προγραμμάτων –γεγονός που αντανακλάται και στα εγχειρίδια, εφόσον ισχύει το ίδιο για την ανάπτυξη των περιεχομένων τους– μπορούμε να παρακολουθήσουμε ορισμένες διαφοροποιήσεις στην εκάστοτε συγκυρία. Οι διαφοροποιήσεις αυτές δίνουν το στίγμα της συγκυρίας και είναι ενδεικτικές των διλημμάτων που προκύπτουν –π.χ. ανάμεσα σε ιδεολογία επιστήμη- και του τρόπου διαχείρισής τους από την εκάστοτε πολιτική εξουσία, αναδεικνύοντας επιλογές αλλά και αμηχανίες που διαφαίνονται σε αντιφατικό, παλινδρομικό και μεταιχμιακό λόγο.