Η υποδοχή των μεταπολεμικών Πανελληνίων Εκθέσεων (1948-1965) από την κοινωνία, όπως αποτυπώνεται στον Τύπο της εποχής

Οι Πανελλήνιες Καλλιτεχνικές Εκθέσεις αποτελούν τον κατεξοχήν κρατικό εκθεσιακό θεσμό του 20ού αιώνα στην Ελλάδα. Ως μείζον καλλιτεχνικό γεγονός εθνικής σημασίας συγκεντρώνει τα περίεργα βλέμματα του κοινού, των καλλιτεχνών, των τεχνοκριτών και της Πολιτείας. Δεδομένης της επιρροής των εκθέσεων τόσο στη λειτουργία όσο και στην αέναη (ανα)κατασκευή του κόσμου της τέχνης και του θεωρητικού πλαισίου που τον στηρίζει, η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί να ανιχνεύσει τα ζητήματα που απασχόλησαν τους γράφοντες για την τέχνη την περίοδο 1948-1965, όπου το ελληνικό καλλιτεχνικό τοπίο βρίθει κοινωνικών και πολιτισμικών αλλαγών. Με τη χρήση της ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου, τα διαθέσιμα άρθρα γνώμης της εποχής αναλύονται διεξοδικά, προκειμένου να εντοπιστούν τα θέματα που κέντρισαν το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης σχετικά με τη διοργάνωση των εκθέσεων, ώστε να συσχετιστούν με τη σειρά τους με τις διάφορες πολιτισμικές ιδεολογίες από τις οποίες διαπνέεται η ελληνική διανόηση του ‘50 και του ‘60. Τα ευρήματα της έρευνας αποκαλύπτουν ότι βασικά πεδία ενδιαφέροντος για τους γράφοντες συνιστούσαν τα οργανωσιακά ζητήματα των εκθέσεων, αλλά και ο ρόλος του κράτους, των καλλιτεχνών, των τεχνοκριτών, του κοινού, της τέχνης, η σημασία του κοινωνικο-ιστορικού συγκειμένου – με άλλα λόγια οι πρακτικές και ιδεολογικές συμβάσεις του κόσμου της τέχνης. Στον πυρήνα της επιχειρηματολογίας τους βρίσκεται η εκπολιτιστική λογική, ωστόσο, φαίνεται να συνυπάρχουν τόσο διαφωτιστικά κατάλοιπα όσο και εκδημοκρατικές βλέψεις για το μέλλον του κόσμου της τέχνης. Η μελέτη των εκθέσεων θίγει ζητήματα όπως αυτό της κρατικής παρεμβατικότητας, της πολιτισμικής πολιτικής και της πρόσληψης της ομόχρονης τέχνης, ενώ παράλληλα δομεί το φάσμα των ιδεολογιών που διαμορφώνουν ιστορικά τον κανόνα. Μια συστηματική μελέτη του συνόλου των εκθέσεων δύναται να αρθρώσει μια ιστορία των ιδεών σχετικά με τις δυνάμεις συμπερίληψης ή αποκλεισμού στο πεδίο της τέχνης, αλλά και να διαφωτίσει τα διακυβεύματα της κρατικής στήριξης ή της κρατικής παρέμβασης στον χώρο του πολιτισμού, που απασχολούν εξίσου τη κοινή γνώμη της Ελλάδας του 21ου αιώνα.