Εκθέτοντας την τρωτότητα: προς τη δημιουργία ενός τόπου για μια συλλογική αφήγηση στο έργο της Sophie Calle

Η παρούσα εργασία επιχειρεί μια ανάγνωση του έργου της Γαλλίδας εικαστικού Sophie Calle υπό το πρίσμα αφενός της έκθεσης της τρωτότητας, αφετέρου του ανοίγματος στον άλλον, στην ετερότητα, και διερευνά την εξέλιξή του από μια φουκωική σύλληψη της υποκειμενοποίησης προς τη δημιουργία ενός τόπου όπου η καλλιτέχνις δεξιώνεται τον Άλλον/την Άλλη και την καλεί να συμμετάσχει στη δημιουργία του. Αντλώντας από τις πρακτικές της εθνογραφίας και της ανθρωπολογίας, κινούμενη διαρκώς στο μεταίχμιο μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου χώρου και προβληματοποιώντας την έμφυλη διάσταση αυτής της διάκρισης, η Γαλλίδα εικαστικός αυτοβιογραφείται και αυτομυθολογείται, δημιουργώντας ένα αφηγηματικό έργο, που δεν εκθέτει μόνο τον μύχιο εαυτό, την ίδια τρωτότητα, το προσωπικό τραύμα, αλλά υποδέχεται τις ιστορίες των άλλων καθιστώντας τους συνδημιουργούς ενός έργου ανοιχτού και διαρκώς στραμμένου προς την ετερότητα. Αξιοποιώντας την παρωδία αλλά και την αποδομητική αυτοϋπονόμευση, η Calle μετατρέπει τον εαυτό και την προσωπική ζωή σε έργο τέχνης, επιτελώντας ταυτοχρόνως ένα άνοιγμα προς μια ιδιότυπη συμμετοχική δημιουργία, στη δεξίωση του άλλου, συχνά στην πιο μύχια έκφρασή του, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αμοιβαίας έκθεσης της τρωτότητας μεταξύ της καλλιτέχνιδας και αυτών που συμμετέχουν στο έργο. Η έννοια της τρωτότητας έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε κατεξοχήν αναλυτικό εργαλείο για τον θεωρητικό στοχασμό και προνομιακή θεματική για την καλλιτεχνική δημιουργία. Αποτελεί δε στην παρούσα εργασία το κύριο σημείο αναφοράς για την ανάγνωση του έργου της Calle, σε συνδυασμό με την προβληματική της αφήγησης του εαυτού. Εξετάζοντας την εννοιολόγηση της τρωτότητας σε διάφορα επιστημονικά πεδία, ιδίως στην ηθική φιλοσοφία της ετερότητας (Levinas, Ricœur), αλλά και στο έργο φεμινιστριών στοχαστριών όπως η Judith Butler και η Adriana Cavarero (που συνδέουν την έκθεση της τρωτότητας με την αφήγηση εαυτού και τη σχεσιακότητα), επιχειρείται μια ανάλυση τεσσάρων έργων της Sophie Calle, έργων στα οποία φιλοξενούνται αφηγήσεις άλλων. Στόχος της εργασίας είναι να δει το έργο της Calle ως μια πορεία προς το σταδιακό σβήσιμο του εγώ της καλλιτέχνιδας και τη δημιουργία πολυφωνικών αφηγήσεων και τόπων συνάντησης και να διερευνήσει την ηθική και ίσως και την πολιτική διάσταση αυτής της καλλιτεχνικής πρακτικής.