Συναισθηματική Νοημοσύνη (ΣΝ) και βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εργαζομένων σε Δήμους

Είναι γεγονός ότι, από το «γνώθι σαυτόν» στην αρχαία Ελλάδα, την κοινωνική νοημοσύνη του Thorndike (1920), την ενδοπροσωπική και διαπροσωπική νοημοσύνη, που προσδιόρισε ο Howard Gardner (1983), έως την συναισθηματική νοημοσύνη, που όρισαν για πρώτη φορά ως έννοια, οι Mayer and Salovey (1990), τα συναισθήματα, (πως τα αντιλαμβάνεται, τα διαχειρίζεται, πως επηρεάζουν τη συμπεριφορά του ανθρώπου κλπ) απασχόλησαν σχεδόν όλους τους φιλοσόφους και επιστήμονες. Αν και η σύγχρονη επιστημονική κοινότητα δεν έχει καταλήξει σε ένα κοινά αποδεκτό ορισμό της Συναισθηματικής Νοημοσύνης (ΣΝ), αυτή υπάρχει στη φύση των ανθρώπων και παίζει σημαντικό ρόλο σε πολλές πτυχές της ζωής τους (Goleman 1995, 1998). Μία πτυχή είναι η εργασία - ένα από τα βασικά κομμάτια της ζωής των ανθρώπων- όπου η ΣΝ μπορεί να διαδραματίσει σημαντικά θετικό ρόλο τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για τις επιχειρήσεις. Οι μεν εργαζόμενοι μαθαίνουν να αναγνωρίζουν, να κατανοούν και να διαχειρίζονται τα συναισθήματα τα δικά τους και των άλλων αποτελεσματικότερα, δημιουργώντας ευνοϊκότερες προϋποθέσεις συνεργασίας και επικοινωνίας. Στις δε επιχειρήσεις, η ΣΝ συμβάλει στην αποτελεσματικότητα των υπαλλήλων άρα και της επιχείρησης άρα και στην αύξηση των κερδών. Κεντρικός στόχος της παρούσας εργασίας είναι η εμπειρική ανάλυση του ερωτήματος αν και σε ποιο βαθμό η ΣΝ επηρεάζει την αποτελεσματικότητα των εργαζομένων στους Δήμους της Ελλάδας. Για το λόγο αυτό πραγματοποιήθηκε πρωτογενής ποιοτική έρευνα με τη χρήση ερωτηματολογίου που αποτελείτο (πέραν των δημογραφικών στοιχείων) από δύο ενότητες ερωτήσεων. Η πρώτη, στόχευε στην αξιολόγηση της ΣΝ των εργαζομένων, ως «χαρτογράφηση» της υπάρχουσας κατάστασης καθώς δεν υπήρχε αντίστοιχη έρευνα. Η δεύτερη, επιδίωκε την αποτύπωση της προσέγγισης βελτίωσης της αποτελεσματικότητας των εργαζομένων στους Δήμους με την υιοθέτηση της ΣΝ στο χώρο εργασίας. Στο τμήμα αυτό του ερωτηματολογίου, δόθηκε η δυνατότητα στους συμμετέχοντες στην έρευνα εργαζόμενους, να συμπληρώσουν σημαντικές πτυχές εφαρμογής ΣΝ για την βελτίωση της αποτελεσματικότητας στην εργασία τους που δεν είχαν συμπεριληφθεί στις κλειστές ερωτήσεις του ερωτηματολογίου. Το ερωτηματολόγιο αποστάλθηκε ηλεκτρονικά σε όλους τους Δήμους της χώρας (332) και συλλέχτηκαν 460 απαντήσεις εργαζομένων, από 71 Δήμους (21,4% των δήμων της χώρας). Στην έρευνα μετρήθηκε υψηλή αξιοπιστία με τη βοήθεια του δείκτη Cronbach's Alpha. Η στατιστική ανάλυση των πρωτογενών ποιοτικών δεδομένων έδειξε στατιστικά σημαντική σχέση ΣΝ και φύλου, με τις γυναίκες να παρουσιάζουν υψηλότερο σκορ ΣΝ συγκριτικά με εκείνη των αντρών. Επίσης, στατιστικά σημαντική αρνητική σχέση καταγράφεται μεταξύ ΣΝ και επιπέδου εκπαίδευσης των εργαζομένων. Δεν διαπιστώθηκε άλλη στατιστικά σημαντική σχέση, ούτε καν αυτή που ήταν a-priori, σύμφωνα με τη βιβλιογραφική επισκόπηση, αναμενόμενη (θετική), με την ηλικία.Αξιόλογα στατικά αποτελέσματα προέκυψαν από τη στατική ανάλυση του δεύτερου μέρους του ερωτηματολογίου, για το εάν, και εάν ναι, σε ποιο βαθμό, βοηθά στη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς τους στο χώρο εργασίας τους, η κάθε μια από τις 11 προτάσεις εφαρμογής ΣΝ. Από τη στατιστική ανάλυση διαπιστώνεται ότι η ΣΝ μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της αποτελεσματικότητας των εργαζομένων - άρα και των Δήμων. Κυρίαρχες, από τις 11 προτάσεις, με ποσοστά που πλησιάζουν το 90% των ερωτηθέντων ήταν αυτή που αφορούσε στην αντικειμενική και αμερόληπτη αξιολόγηση για όλους (86,70%) και αυτή που αφορούσε στη ξεκάθαρη και αμφίδρομη επικοινωνία με τους συναδέλφους και τους ανωτέρους (86,10%). Οι επιλογές των εργαζομένων διερευνήθηκαν στατιστικά ανά ομάδα δημογραφικών χαρακτηριστικών (φύλο, ηλικία, επίπεδο εκπαίδευσης, θέση ευθύνης) καθώς και μεταξύ των δύο ομάδων -με τα χαμηλότερα και τα υψηλότερα σκορ ΣΝ του δείγματος. Τα αποτελέσματα αναφέρονται αναλυτικά στα σχετικά κεφάλαια 4 και 5. Στο ελεύθερο πεδίο συμπλήρωσης (ανοιχτή ερώτηση), στο οποίο συμπλήρωσαν οι εργαζόμενοι τις επιπλέον πτυχές ΣΝ για την αύξηση της αποτελεσματικότητας στην εργασία τους, καταγράφηκαν:- Συνεργασία, ομαδικότητα, συναδελφικότητα-Ελευθερία στις αποφάσεις, δυνατότητα λήψης πρωτοβουλιών από τους εργαζομένους, δημιουργικότητα, ευελιξία.Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας κρίνονται χρήσιμα για την αξιοποίησή τους από την πολιτική σκηνή της χώρας για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των εργαζομένων στους Δήμους. Ιδιαίτερα χρήσιμα για τους κατέχοντες θέσεις ευθύνης, οι οποίοι επηρεάζουν καθοριστικά το κλίμα και την κουλτούρα στην Υπηρεσία αλλά και στο Δήμο. Επιπροσθέτως χρήσιμα και για τους ίδιους τους εργαζομένους για τους λόγους που αναφέρονται παραπάνω. Τέλος, κερδισμένοι θα είναι και οι πολίτες καθώς θα λαμβάνουν καλύτερες υπηρεσίες αν οι κανόνες της επιστήμης της διοίκησης συνδυαστούν με τη ΣΝ.