Προς μια εμμενειοκρατική σύλληψη του κοινωνικού: Baruch Spinoza και Pierre Bourdieu

Στην παρούσα εργασία επιχειρώ να ανιχνεύσω σημεία συνάντησης της σκέψης του Pierre Bourdieu με την σπινοζική φιλοσοφία. Κοινός τόπος, η έννοια της εμμένειας, η οποία μας επιτρέπει να μιλήσουμε για την σχέση του ατόμου με τον κόσμο απαλλαγμένοι από δίπολα τα οποία ορίζουν την σχέση αυτή ως εξωτερική. Μια σειρά από αντιθέσεις, όπως αντικειμενικό-υποκειμενικό και αναγκαιότητα-ελευθερία, καταργούνται ως τέτοιες, και οι όροι τους ανασυντίθενται πρακτικά, στην εμμενή, πλέον, σχέση της «ιστορίας που έγινε πράγμα» και της «ιστορίας που έγινε σώμα», όπως γράφει ο Bourdieu. Η έννοια της σωματικότητας είναι επίσης κεντρική στην θεώρηση των δύο στοχαστών, οι οποίοι, καθένας με τον τρόπο και τις λέξεις του, αξιοποιούν την ικανότητα του σώματος να αντιλαμβάνεται, να αισθάνεται, να εκτίθεται στον κόσμο, και να προσαρμόζεται σ’ αυτόν. Αυτή η προσαρμογή, ωστόσο, δεν συνίσταται σε μια μηχανική υποταγή, αλλά προκύπτει αναγκαία (δηλαδή αναπόφευκτα), ως πρακτική εναρμόνιση, και εν τέλει οικειοποίηση του [πάντοτε οικείου] κόσμου. Βάσει αυτών, επιχειρείται να οριστεί η ελευθερία όχι ως υπέρβαση, αλλά ως κατανόηση της αναγκαιότητας και δημιουργική ανάληψή της.