Η συνταγματική αναθεώρηση σύμφωνα με το Ελληνικό και το Γαλλικό Σύνταγμα

Στην αρχαία Σπάρτη, οι Λακεδαιμόνιοι είχαν ορίσει τον Λυκούργο, ως υπεύθυνο για τη σύνταξη του Συντάγματός τους. Ωστόσο, ο Λυκούργος άρχισε να αμφιβάλλει, όταν ολοκληρώθηκε η δουλειά, ότι το Σύνταγμά του ήταν καλό. Κάλεσε τους πολίτες και τους ανακοίνωσε την πρόθεσή του να πάει στους Δελφούς, για να συμβουλευτεί την Πυθία για το θέμα αυτό. Τους έβαλε, μάλιστα, να ορκιστούν ότι, κατά την απουσία του θα σέβονται το νόμο. Στη συνέχεια, μαθαίνοντας από την Πυθία ότι το Σύνταγμά του ήταν εξαιρετικό, δεν επέστρεψε ποτέ στη Σπάρτη, αφήνοντας την να κρατήσει τον όρκο που του είχε δώσει, δηλώνοντας πίστη και εφαρμόζοντας τον νόμο. Σήμερα, δυστυχώς, τα Μαντεία είναι σιωπηλά, και γι αυτό το λόγο μόνο εμπειρικά μπορούμε να διαπιστώσουμε αν ένα Σύνταγμα είναι καλό ή όχι. Επομένως, κρίνεται σκόπιμο το ίδιο το Σύνταγμα, να αφήνει μια πόρτα ανοιχτή για μια πιθανή αναθεώρηση του έργου του καθώς και να παράσχει, στο ίδιο το σώμα του τελευταίου, τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να τροποποιηθεί. Οι τροποποιήσεις του Συντάγματος γίνονται με την “παράγωγη συντακτική εξουσία”, η οποία είναι η εξουσία που αναθεωρεί ένα υπάρχον Σύνταγμα σύμφωνα με τις μορφές και τους μηχανισμούς που το ίδιο προβλέπει. Δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αμετάβλητο κείμενο, αλλά, αντιθέτως, ως ευμετάβλητο σύμφωνα με τις προσδοκίες των πολιτών καθώς και τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις της χώρας. Η παρέμβαση της “παράγωγης συντακτικής δύναμης” αντιπροσωπεύει, κατά κάποιο τρόπο, την ικανότητα προσαρμογής του υπέρτατου κειμένου, συμβολίζοντας έτσι τη ζωτικότητα καθώς και την κατάσταση της ανθεκτικότητάς του. Με βάση λοιπόν τα ανωτέρω, ο Γάλλος νομοθέτης το 1793 διακήρυξε ότι “ένας λαός έχει πάντα το δικαίωμα να αναθεωρεί και να μεταβάλλει το Σύνταγμα. Μια γενιά δεν μπορεί να υποτάσσει στους νόμους της τις επόμενες γενιές.” Το Σύνταγμα κατέχει τη σημαντικότερη θέση στην αξιακή πυραμίδα των κανόνων δικαίου τόσο στην Ελλάδα όσο και στη Γαλλία. Πρόκειται για δύο γραπτά και άκαμπτα Συντάγματα, που προβλέπουν τα ίδια τη διαδικασία αναθεώρησής τους, η οποία είναι πολύ αυστηρότερη από την έγκριση, την τροποποίηση ή την κατάργηση ενός κοινού νόμου. Σε εθνικό επίπεδο, η Συνταγματική αυτή ακαμψία συμβάλλει και στη σταθερότητα των σχέσεων μεταξύ των δημοσίων αρχών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, εκτός φυσικά από την πολιτειακή σταθερότητα. Σκοπός του παρακάτω σημειώματος είναι να μελετήσει τη διαδικασία αναθεώρησης του Ελληνικού Συντάγματος του 1975 και του Γαλλικού Συντάγματος του 1958, που προβλέπεται στα άρθρα 110 και 89, αντίστοιχα. Αξίζει να σημειωθεί ότι, το Σύνταγμα της Ελλάδας είναι εμπνευσμένο από το Γαλλικό Σύνταγμα, ωστόσο με την ανάγνωση των δύο άρθρων που προαναφέρθηκαν, υπάρχουν αρκετές διαφορές. Κατά την έρευνα των αναθεωρήσεων που έχουν συμβεί μέχρι τώρα και στις δύο χώρες, βλέπουμε ότι το Γαλλικό Σύνταγμα έχει αναθεωρεί περισσότερες φορές από ό,τι το Ελληνικό, δεδομένου ότι η διαδικασία της αναθεώρησης του Γαλλικού Συντάγματος δεν επιβάλλει χρονικό όριο.