Η αποζημίωση των θυμάτων ως απαραίτητο συμπλήρωμα της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης και συστατικό στοιχείο μεταβατικής δικαιοσύνης: υπόχρεοι, δικαιούχοι, μορφές

Για πρώτη φορά στην ιστορία της διεθνούς ποινικής δικαιοσύνης, η Σύμβαση της Ρώμης παρείχε στα θύματα των εγκλημάτων δικαιοδοσίας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη και αποζημίωσης. Από το 2015 το Δικαστήριο έχει εκδώσει τις πρώτες του αποφάσεις που ασχολούνται με τα νομικά ζητήματα που εγείρονται γύρω από το θέμα των αποζημιώσεων (στις υποθέσεις Lubanga, Katanga και Al-Mahdi), από το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η επιτυχία του Δικαστηρίου, όπως έχει δηλώσει ήδη το Προδικαστικό του Τμήμα. Στο πρώτο μέρος της εργασίας μου, αφού εξετάζω τη διεθνή νομική θέση των θυμάτων ως φορέων αξίωσης αποζημιώσεων, καθώς και τους λόγους που τα ad hoc δικαστήρια δεν εισήγαγαν τέτοια δυνατότητα, προσεγγίζω το θέμα των αποζημιώσεων ως έναν σημαντικό παράγοντα των μοντέλων μεταβατικής δικαιοσύνης. Στο δεύτερο μέρος, επιλέγω να εμβαθύνω σε κάποια μείζονα ζητήματα, τα οποία έχουν επιχειρήσει να λύσει η έως τώρα νομολογία του Δικαστηρίου (κάποιες φορές κυμαινόμενη) στην προσπάθειά του να διαμορφώσει τις αρχές του Δικαστηρίου σχετικά με τις αποζημιώσεις, όπως για παράδειγμα το αναγκαίο μέτρο απόδειξης ή την έννοια της βλάβης. Εξαιτίας του κεντρικού ρόλου του Ταμείου Αρωγής των Θυμάτων για μία ρεαλιστική προσέγγιση της εφαρμογής των αποζημιώσεων, αφιερώνω ένα συγκεκριμένο κομμάτι στη σχέση του με το ΔΠΔ. Ένα βασικό ζήτημα της εργασίας μου αφορά τη συνεχιζόμενη συζήτηση σχετικά με τις ατομικές ή συλλογικές αποζημιώσεις. Τείνοντας προς τις τελευταίες (ιδίως με μία προσέγγιση με βάση την κοινότητα), προσπαθώ να παρουσιάσω τα υπέρ και τα κατά, βασιζόμενος σε μεγάλο βαθμό στην προοδευτική νομολογία του Διαμερικανικού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ως τελευταίο κομμάτι της εργασίας μου, προτείνω ότι κάποιες από τις ιδέες που παρουσιάζονται θα μπορούσαν ενδεχομένως να εφαρμοστούν, προκειμένου να επανανοίξει η συζήτηση σχετικά με τις οφειλόμενες γερμανικές αποζημιώσεις στην Ελλάδα σε μία νέα βάση.