Κύπρος και Ευρωπαϊκή Ένωση: ευκαιρίες και διλήμματα

Η ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004 προσέδωσε στο κυπριακό πρόβλημα μία νέα διάσταση, καθιστώντας τον εξευρωπαϊσμό κρίσιμο παράγοντα στην εξέλιξή του. Η ευρωπαϊκή πορεία, γεμάτη ευκαιρίες, προκλήσεις και φιλοδοξίες, αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο του Κυπριακού, καθώς έχει επηρεάσει τις δυναμικές της σύγκρουσης. H παρούσα διπλωματική εργασίας πραγματεύεται τον εξευρωπαϊσμό του Κυπριακού και τον αντίκτυπό του στο ζήτημα. Παράλληλα, επιχειρείται η ταυτοποίηση των πραγματικών αποτελεσμάτων της ένταξης σε σχέση με τις προσδοκίες. Ο θεσμικός φιλελευθερισμός αξιοποιείται ως το θεωρητικό υπόβαθρο και το κύριο αναλυτικό εργαλείο της έρευνας. Μεθοδολογικά, η ανάλυση βασίζεται, εκτός από τη βιβλιογραφική επισκόπηση, σε πρωτογενείς πηγές, όπως ευρωπαϊκά κείμενα πολιτικής. Η εργασία εφαρμόζει την ποιοτική μέθοδο, μέσα από τη μελέτη περίπτωσης του Σχεδίου Ανάν και τη συγκριτική ανάλυση των ευρωτουρκικών σχέσεων πριν και μετά την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ. Εξετάζονται κύριες πτυχές του Κυπριακού με γνώμονα την ευρωπαϊκή εμπλοκή και γεγονότα-σταθμοί, όπως οι διακοινοτικές συνομιλίες στο Κραν Μοντανά και η ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην Ανατολική Μεσόγειο. Επιπλέον, διερευνάται η συμπεριφορά της Κύπρου εντός του ευρωπαϊκού πλαισίου με σκοπό την κατανόηση της δυναμικής που προσέδωσε στην Κύπρο η ένταξη. Τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι ο αντίκτυπος του εξευρωπαϊσμού μπορεί να αξιολογηθεί συνολικά ως θετικός. Η ένταξη επέφερε μικτά αποτελέσματα όταν συγκριθεί με τις αρχικές προσδοκίες, δεδομένου ότι η πολιτική δράση της ΕΕ στο Κυπριακό παραμένει περιορισμένη. Ωστόσο, αναδεικνύεται η καθοριστική επίδραση της ένταξης στην εδραίωση της διεθνούς υπόστασης και της κυριαρχίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ οι περισσότερες από τις προσδοκίες οι οποίες δεν επιβεβαιώθηκαν ήταν εξαρχής υπερβολικά ιδεαλιστικές και βασισμένες σε εσφαλμένες αντιλήψεις σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας της ΕΕ. Το ευρωπαϊκό αξιακό πλαίσιο παραμένει ουσιώδες στην εξέλιξη του ζητήματος.