Οι ελληνοτουρκικές κρίσεις του 1987 και του 1996: συγκριτική ανάλυση της ελληνικής λήψης αποφάσεων

Η Τουρκία αξιοποιώντας τη γεωπολιτική της θέση, εξελίσσεται σε μια περιφερειακή δύναμη με όρους στρατιωτικούς και δημογραφικούς. Αντιμετωπίζει τις εξελίξεις με την αντίληψη ενός μεγάλου κράτους. Πολιτικός της στόχος είναι η ανατροπή του status quo στην περιοχή μας . Η ιστορία έχει διδάξει ότι η χώρα μας και η Τουρκία θα βρίσκονται σε μια διαρκή ένταση με διακυμάνσεις. Η αμφισβήτηση των χωρικών μας υδάτων, του εθνικού εναέριου χώρου μας και του δικαιώματός μας για έρευνα και διάσωση στο Αιγαίο από την Τουρκία, καθώς και η γκριζοποίηση μεγάλου αριθμού μικρονήσων και βραχονησίδων θα έχει πιθανόν ως αποτέλεσμα τη δημιουργία θερμού επεισοδίου με απρόβλεπτη εξέλιξη. Η παρούσα εργασία ασχολείται με τις δύο τελευταίες κρίσεις που εκδηλώθηκαν μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας: την κρίση του 1987 και την κρίση των Ιμίων το 1996. Σκοπός της παρούσας δεν είναι η επίρριψη ευθυνών για το χειρισμό εκείνων των κρίσεων. Γίνεται μια προσπάθεια περιγραφής των γεγονότων όπως έχουν καταγραφεί από την υπάρχουσα βιβλιογραφία, αρθρογραφία, τις συνεντεύξεις των πρωταγωνιστών και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Κατόπιν γίνεται αξιολόγηση και σύγκριση της στρατηγικής που εφαρμόστηκε, καθώς και των διαδικασιών λήψης αποφάσεων που ακολουθήθηκαν από τις πολιτικές ηγεσίες. Μια σύγκριση των διαδικασιών λήψης αποφάσεων ανάμεσα στις δύο περιόδους κρίσεων, ενδεχομένως να οδηγήσει στον επιφανειακό και άδικο χαρακτηρισμό τους ως ορθές ή εσφαλμένες, δεδομένου ότι οι λήπτες των αποφάσεων δεν είχαν την ίδια εμπειρία στη διακυβέρνηση της χώρας και οι διαστάσεις της κλιμάκωσης της κρίσης ήταν διαφορετικές στην κάθε περίπτωση. Κρίθηκε σκόπιμο να γίνει μια ιστορική αναδρομή για την υπενθύμιση των σημαντικότερων διεθνών γεγονότων που διαδραματίστηκαν στη περιοχή και επηρέασαν τη γεωπολιτική και γεωστρατηγική θέση των δύο κρατών. Επίσης αναφέρονται συνοπτικά οι εντάσεις που δημιουργήθηκαν μεταξύ των δύο χωρών από το 1955 και μετά, προκειμένου να σκιαγραφηθεί καλύτερα η τακτική που ακολουθεί η Τουρκία εδώ και πολλά χρόνια στις μεταξύ μας σχέσεις. Η σύγκριση ανάμεσα στη στρατηγική χειρισμού της κρίσης και τη λήψη απόφασης περιλαμβάνει τους ακόλουθους τομείς, τους οποίους θεωρώ ως καταλληλότερους για τις υπόψη κρίσεις: o Επιλογή στρατηγικής o Αποτελεσματικότητα συστήματος χειρισμού κρίσεων o Κατάλληλη πληροφόρηση o Συντονισμός διπλωματικών και στρατιωτικών κινήσεων o Διπλωματικές επιλογές Από την ανάλυση που πραγματοποιείται και τα συμπεράσματα που διεξάγονται, είναι εμφανές πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η απρόσκοπτη συνεργασία μεταξύ της πολιτικής και στρατιωτικής γραφειοκρατίας για την επιτυχή διευθέτηση κρίσεων και εντάσεων μεταξύ των κρατών.