Ελλάδα και σχήματα ασφαλείας στη ΝΑ Μεσόγειο: διμερείς και Πολυμερείς Συνεργασίες

Στην περιοχή της ΝΑ Μεσογείου τα τελευταία χρόνια συντελούνται ραγδαίες κοινωνικοπολιτικές και γεωστρατηγικές εξελίξεις, που δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δυναμικό και ρευστό περιβάλλον για την ειρήνη και την ασφάλεια. Τόσο τα κράτη που ανήκουν στην περιοχή αυτή, όσο και οι μεγάλες δυνάμεις, έχουν ισχυρά κίνητρα να υπερασπίσουν και να προωθήσουν τα συμφέροντα τους, στις υπο-διαμόρφωση γεωστρατηγικές εξελίξεις της περιοχής. Η Ελλάδα, έχοντας διαχρονικά ζωτικά συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Μεσογείου, δεν μπορούσε να μείνει έξω από αυτή τη διαδικασία.Η παρούσα εργασία παρουσιάζει τη σημαντική αλλαγή της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής στην περιοχή της ΝΑ Μεσόγειου, όπως αυτή καταγράφεται τα τελευταία χρόνια με τη μορφή των διμερών και πολυμερών σχημάτων ασφαλείας, καθώς και τις προοπτικές που αυτά παρουσιάζουν. Στο πρώτο κεφάλαιοπαρουσιάζεται ο γεωγραφικός προσδιορισμός της ΝΑ Μεσογείου και εξετάζεται το εάν και κατά πόσο η περιοχή μπορεί να αποτελέσει ένα διακριτό περιφερειακό υποσύστημα. Στη συνέχεια σκιαγραφείται η στρατηγική αξία της περιοχής και αναλύεται περαιτέρω από γεωπολιτικής, στρατηγικής, οικονομικής, ιστορικής και πολιτικής άποψης. Ακολουθεί η αδρομερής περιγραφή του περιφερειακού συστήματος, καθώς και των κρατών που συγκροτούν την περιοχή της ΝΑ Μεσογείου. Στη συνέχεια περιγράφεται το διεθνές σύστημα και το πώς αυτό επηρεάζει τις ενέργειες και τις συμπεριφορές των κρατών της περιοχής. Τέλος, καταγράφονται οι κύριες περιφερειακές προκλήσεις ασφαλείας και η επίδρασή τους στις αντίστοιχες πολιτικές των κρατών.Το δεύτερο κεφάλαιο, ξεκινά με την περιγραφή τριών σημαντικών περιφερειακών οργανισμών (ΕΕ, ΝΑΤΟ, Αραβικός Σύνδεσμος), τη σημασία που έχει γι’ αυτούς η ΝΑ Μεσόγειος και το πώς αλληλεπιδρούν με την περιοχή αυτή. Ακολουθεί η παρουσίαση της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, κύριες Ευρωπαϊκές Δυνάμεις), τη σπουδαιότητα που έχει για αυτές η ΝΑ Μεσόγειος και τις πολιτικές που εφαρμόζουν προκειμένου να προωθήσουν τα εθνικά τους συμφέροντα. Τέλος, περιγράφεται το περιφερειακό σύστημα, οι αντίστοιχες πολιτικές των κρατών που το συγκροτούν και οι σημαντικότερες προκλήσεις ασφαλείας που αντιμετωπίζουν.Το τρίτο κεφάλαιο αρχίζει με το θεωρητικό πλαίσιο για τη σημασία των διμερών και πολυμερών συνεργασιών ασφαλείας στις διεθνείς σχέσεις. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι σημαντικότερες στρατιωτικές συνεργασίες της Ελλάδος με τα κράτη της ΝΑ Μεσογείου. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με μία σύντομη αξιολόγηση και στη συνέχεια μία εκτίμηση των προοπτικών των παραπάνω συγκλίσεων.Στο τέταρτο κεφάλαιο αρχικά παρουσιάζονται τα κύρια συμπεράσματα της μελέτης. Στη συνέχεια, καταγράφονται σχετικές προτάσεις, για το πώς τα συνεργατικά σχήματα ασφαλείας της Ελλάδος στην ΝΑ Μεσόγειο, μπορούν να εφαρμοσθούν αποτελεσματικότερα και με συνέπεια, προκειμένου να προωθήσουν κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα εθνικά συμφέροντα. Τέλος, παρουσιάζονται κάποιες σημαντικές θεσμικές αλλαγές που πρέπει να υιοθετήσει η ελληνική πολιτεία, προκειμένου η εξωτερική πολιτική και η πολιτική ασφαλείας της χώρας να καταστεί αποτελεσματικότερη και συνεπέστερη.