Η πορεία εξέλιξης των τρομοκρατικών ισλαμικών ομάδων σε Νιγηρία και Νίγηρα: προβληματισμοί και επισημάνσεις

Η τρομοκρατία αποτελεί διαχρονικό φαινόμενο, το οποίο εξελίχθηκε στο πέρασμα των αιώνων, λαμβάνοντας διάφορες μορφές ανάλογα με την ιδεολογία που εξυπηρετούσε ή τα μέσα που χρησιμοποιούνταν για την επίτευξη των σκοπών της. Παρότι δεν υφίσταται διεθνώς κοινά αποδεκτός ορισμός, η πλειοψηφία των ερευνητών συμφωνεί ότι η έννοια της περιλαμβάνει δύο στοιχεία: τη βία και την πολιτική. Μία από τις σύγχρονες μορφές της είναι η Ισλαμική τρομοκρατία, η οποία επηρεάστηκε από τη θρησκεία του Ισλάμ, μέσω της «παράλογης» ερμηνείας των δογμάτων του, από τους φανατικούς μουσουλμάνους. Από τα τέλη του 20ου αιώνα, εξελίχθηκε σε παγκόσμιο φαινόμενο, το οποίο την παρούσα χρονική στιγμή βρίσκει καταφύγιο στη Δυτική Αφρική. Μεγάλος αριθμός τρομοκρατικών ομάδων που ασπάζονται την ιδεολογία του σαλαφισμού, με όπλο τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό και εκμεταλλευόμενες την κακή διακυβέρνηση, τη φτώχεια αλλά και τα λοιπά ζητήματα ασφάλειας της περιοχής, δρουν χωρίς να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά από τα κράτη και τους διεθνείς οργανισμούς, προκαλώντας χιλιάδες θύματα, εκτοπίζοντας εκατομμύρια κατοίκους και αποσταθεροποιώντας την ευρύτερη περιοχή. Η Νιγηρία και ο Νίγηρας είναι δύο από τα κράτη – θύματά τους. Τα στατιστικά στοιχεία αποδεικνύουν απερίφραστα το πρόβλημα. Η πρώτη, τα τελευταία δέκα χρόνια είναι σταθερά στην πρώτη δεκάδα των κρατών που πλήττονται από την τρομοκρατία, ενώ ο Νίγηρας εισέρχεται για πρώτη φορά σ΄ αυτή, το 2021, στην 8η θέση. Την μεγαλύτερη ευθύνη των δράσεων τη φέρει η Boko Haram, η τρίτη χειρότερη τρομοκρατική οργάνωση όλων των εποχών. Από αυτή αποσχίστηκαν άλλες ομάδες, όπως το Ισλαμικό Κράτος της Επαρχίας Δυτικής Αφρικής (ISWAP) και η Ansaru, οι οποίες συνεχίζουν τη δράση τους σε γειτονικές χώρες, το Τσάντ και το Καμερούν. Οι δύο χώρες επηρεάζονται και από τη δράση αντίστοιχων ομάδων από το γειτονικό Μάλι, την Αλ Κάιντα του Ισλαμικού Μαγκρέμπ (AQIM) και το Ισλαμικό Κράτος της Ευρύτερης Σαχάρας (ISGS). Η δράση των παραπάνω ομάδων έχει δημιουργήσει ένα πολυδιάστατο οικοσύστημα τρομοκρατίας, το οποίο συνδυαζόμενο με τα λοιπά ζητήματα ασφαλείας που αντιμετωπίζουν οι δύο χώρες, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα προκλήσεων, ικανό να εκτρέψει τις προσπάθειές τους για ευημερία και οικονομική ανάπτυξη. Μέσα από την υπόψη εργασία θα επιχειρηθεί να αναλυθεί η δημιουργία και η εξέλιξη της δράσης των υπόψη τρομοκρατικών ομάδων, ώστε να επισημανθούν θέματα που αφορούν την ιδεολογία τους, την επιλογή των στόχων τους, τις μεταξύ τους σχέσεις. Τέλος θα αναλυθεί ο κυριότερος προβληματισμός, ο οποίος αφορά την αδυναμία αντιμετώπισης του προβλήματος, τόσο από τα δύο «εύθραυστα» κράτη, όσο και από το διεθνή παράγοντα, προκειμένου στο τέλος της εργασίας να προταθεί μία θεωρητική στρατηγική αντιμετώπισης, η οποία δύναται να αποτελέσει αντικείμενο άλλης έρευνας. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε στην παρούσα εργασία, ήταν η μελέτη και η παράθεση εκτεταμένων στατιστικών στοιχείων από πρόσφατες έρευνες που έχουν διεξάγει αξιόπιστοι διεθνείς οργανισμοί, οι οποίοι αποτελούν «δεξαμενές σκέψης» του φαινομένου της τρομοκρατίας, ώστε οι διάφορες επισημάνσεις, οι προβληματισμοί και τα συμπεράσματα σχετικά με το ερευνητικό ερώτημα της εργασίας, να είναι έγκυρα και όσο το δυνατόν πιο επίκαιρα, καθόσον όπως έχουν αναφέρει αρκετοί ερευνητές του φαινομένου, «η τρομοκρατία είναι τόσο επίκαιρη, όσο και οι τίτλοι των πρωινών εφημερίδων».