Ο θεσμός του Διαμεσολαβητή (Ombudsman) στην διακυβέρνηση του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης σε εθνικό και διεθνές επίπεδο

Στην εποχή του σύγχρονου καπιταλισμού, η καταρχήν θεμιτή ελευθερία να καταναλώνουμε όσο το δυνατόν περισσότερο, τείνει να οδηγήσει από τη μία σε εξάντληση των φυσικών και λοιπών πόρων και από την άλλη σε παραγκωνισμό και ουσιαστική μείωση των ελευθεριών και επιλογών των λιγότερο ευνοημένων συλλογικοτήτων ή ατόμων. Ένα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όμως της σύγχρονης εποχής αποτελεί το γεγονός ότι η αχαλίνωτη ελευθερία της τωρινής γενιάς μπορεί να στερήσει από βασικά αγαθά τις μελλοντικές γενιές. Φαίνεται, δηλαδή, ότι υπάρχει μία αντίφαση, η οποία δυσκολεύει την εποχή μας και θα μπορούσε να αποτυπωθεί στη φράση που αναφέρει ότι «…η ελευθερία χωρίς αποδοχή και ανάληψη ευθυνών, μπορεί να καταστρέψει την ίδια την ελευθερία… », ενώ αντίστοιχα ορθά υποστηρίζεται η άποψη ότι η αλληλεγγύη για τους «άλλους» είναι αναγκαία προκειμένου να προστατεύσουμε το «εμείς». Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται τα θέματα της διαγενεακής ισότητας, με κύριο σκοπό την ανάδειξη νέων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που οφείλουν να διαπερνούν πλέον τις σχέσεις της τωρινής γενιάς με τις μελλοντικές γενιές, όπου η τελευταία νοείται ως νομική οντότητα που θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Η κύρια βάση του προβληματισμού είναι ότι πολλές από τις τωρινές ενέργειες θα έχουν επίδραση στο κοντινό ή και περισσότερο στο μακρινό μέλλον, βλάπτοντας τα συμφέροντα των μελλοντικών γενιών, γεγονός το οποίο δεν μπορεί να αφήσει σε απάθεια τη σύγχρονη ανθρώπινη κοινωνία και τους πολιτικούς ταγούς της. Ωστόσο, για να οργανωθεί όλη αυτή η νέα πραγματικότητα και να υπάρχει σημείο αναφοράς, θα πρέπει μέσα στο πλαίσιο της παγκόσμιας περιβαλλοντικής διακυβέρνησης να αναδειχθεί ένας νέος θεσμός, που θα μπορεί να ενεργεί και να λειτουργεί για λογαριασμό των μελλοντικών γενιών, λειτουργώντας με τους όρους μία νέας ηθικής. Πρόταση της παρούσας διατριβής είναι ότι ο θεσμός αυτός θα πρέπει να λάβει τη μορφή ενός Διαμεσολαβητή (Ombudsman), ο οποίος θα μπορεί να λειτουργεί σε διεθνές επίπεδο και να έχει το θεσμικό κύρος και την ουσιαστική βαρύτητα να συνδιαλέγεται και με όλους τους υπάρχοντες θεσμούς που θα μπορούσαν να εμπλέκονται στη διαχείριση του νέου αυτού προβλήματος. Για να είναι πειστική και νομιμοποιημένη η πρόταση, η ερευνητική προσπάθεια κινήθηκε τόσο στο πλαίσιο αναζήτησης αντίστοιχων διεθνών θεσμών που ασχολούνται με τα ανθρώπινα δικαιώματα και την προστασία του περιβάλλοντος, όσο και στο πλαίσιο της σύγκρισης μεταξύ των υπαρχόντων παρόμοιων εθνικών θεσμών αλλά και στην αποστολή ειδικού ερωτηματολογίου, το οποίο απαντήθηκε από εκπροσώπους των θεσμών του Ombudsman, κυρίως από χώρες της ΕΕ. Θεωρούμε ότι μέσα από την πολύπλευρη αυτή κάλυψη του υπό έρευνα θέματος, καταφέραμε να υποστηρίξουμε με επιστημονικούς όρους την πρόταση της διατριβής και θεωρούμε ότι δεν αποτελεί πολυτέλεια η θέσπιση ενός τέτοιου θεσμού, ο οποίος θα μπορεί να εμφανίζεται κυρίως ως ειδικός διαμεσολαβητής, συμβουλεύοντας την τωρινή γενιά και εκπροσωπώντας τη μελλοντική γενιά, έχοντας ως αφετηρία, αλλά όχι μοναδική, «τα αφανή περιβαλλοντικά θύματα » και δίνοντας «φωνή» στα δικαιώματα των μελλοντικών γενιών.