Η αναπαράσταση του σώματος στη μετανεωτερική κοινωνία μέσα από τις ταινίες του David Cronenberg

Η συλλογιστική της παρούσας διπλωματικής εργασίας εκκινεί από τη θέση του David Cronenberg πως το σώμα είναι το πρωτεύον χαρακτηριστικό της ανθρώπινης ύπαρξης, μια θέση η οποία βρίσκεται κοντά στη φαινομενολογική προσέγγιση που θέτει το σώμα στο επίκεντρο της βιωμένης εμπειρίας, και η οποία ανοίγει, ταυτόχρονα, το δρόμο για την θέαση της ενσωματότητας του υποκειμένου ως «σημείο αλληλεπικάλυψης ανάμεσα στο σωματικό, το συμβολικό και το κοινωνικό» (Braidotti, 2014, σ. 403). Έτσι «το σώμα δεν είναι αντικείμενο, αλλά συνθήκη μέσω του οποίου βιώνουμε, συλλέγουμε εμπειρίες και γνώσεις, αντιλαμβανόμαστε και δεχόμαστε πληροφορίες από τον έξω κόσμο και τους προσδίδουμε σημασίες· μέσω του σώματος τοποθετούμαστε στον κόσμο» (Μακρυνιώτη, 2004, σ. 18). Καθώς το κρονενμπεργκιανό σώμα μοχθεί και αγωνίζεται για τον έλεγχο της ταυτότητάς του σε μια μεταμοντέρνα κοινωνία (ή, για άλλους, κοινωνία της ύστερης νεωτερικότητας) υψηλής τεχνολογίας, τα ερωτήματα που τίθενται αφορούν την αναπαράσταση του ανθρώπινου σώματος και τις διαπλοκές του με την τεχνολογία (eXistenZ, Videodrome), την επιστήμη (The Fly), και την ιατρική (Dead Ringers, Rabid). Ακόμη, ως εισηγητής του υποείδους του σωματικού τρόμου (body horror), ο Cronenberg ενδιαφέρεται όχι μόνο για τη σωματική αναπαράσταση ενός παραμορφωμένου υποκειμένου με κατακερματισμένη ταυτότητα, αλλά ορμώμενος από πλήθος φιλοσοφικών θεωριών και προσεγγίσεων της ανθρώπινης ύπαρξης (Heidegger, Sartre, McLuhan), εντάσσει τις κυριότερες θεματικές του σωματικού τρόμου -τη μεταμόρφωση (metamorphosis) και την ασθένεια (disease)- εντός μιας «τεχνοκαπιταλιστικής πολιτικής οικονομίας (…) και μιας (μετα)μοντέρνας κοινωνίας για τις οποίες δεν υπάρχει λύτρωση» (Kellner, 1989). Αυτές οι θεματικές όπως και η χαρτογράφηση των επικρατέστερων κατηγοριοποιήσεων του έργου του αναλύονται σε συνάρτηση με τις κυρίαρχες προσεγγίσεις του βιωμένου και τεχνολογικού σώματος. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν την πρόταση του καναδού σκηνοθέτη για τη δημιουργία νέων οργάνων/ εστιών απόλαυσης στο ανθρώπινο σώμα που οδηγούν, τελικά, σε μια νέα σεξουαλική οικονομία μέσω της τεχνολογίας, προτείνονται οι εννοιολογικές κατασκευές του γίγνεσθαι, του σώματος χωρίς όργανα και της προσέγγισης της επιθυμίας από τους Deleuze και Guattari, ως εναλλακτικοί τρόποι ανάλυσης του κρονενμπεργιανού σώματος. Η παρούσα εργασία δεν επικεντρώνεται τόσο στο έμφυλο πλαίσιο νοηματοδότησης των υποκειμένων που κυριαρχεί στις φεμινιστικές προσεγγίσεις της Barbara Creed και του Robin Wood, όσο στη διαδικασία της μεταμόρφωσης των υποκειμένων, ως μια πορεία εξέλιξης σε ένα νέο επίπεδο ύπαρξης, και στην παραγωγή εναλλακτικών τρόπων άρθρωσης της σημειολογίας γύρω από το Πρόσωπο (faciality). Η προσέγγιση της επιθυμίας ως θετική και παραγωγική και η ανάλυση της μεταμόρφωσης με όρους πολλαπλότητας και εξέλιξης αποτελεί μια πρόταση προς μελλοντική έρευνα και ανάλυση όχι μόνο ταινιών τρόμου και επιστημονικής φαντασίας, αλλά και έναυσμα για μια αναλυτικότερη μελέτη και εφαρμογή του έργου των Deleuze και Guattari σε πολιτιστικά προϊόντα (κινηματογραφικές ταινίες, θεατρικά κείμενα κα.). Επιπλέον, ακόμη και έξω από την ντελεζογκουατταριανή πρόσληψη, η εργασία αυτή στοχεύει στην ανάδειξη του ιδιαίτερου αναλυτικού ενδιαφέροντος που παρουσιάζει το έργο του Καναδού σκηνοθέτη.