Το επίκαιρο δράμα του ’48: ο Τοκβίλ και ο Μαρξ για τη Δημοκρατία

Το κείμενο αναφέρεται στις αντιλήψεις του Tocqueville και του Marx για τη δημοκρατία. Το ίδιο το «ερώτημα της δημοκρατίας» τίθεται στον ορίζοντα των γεγονότων του γαλλικού 1848. Η ιστορικά πρώτη εμφάνιση μιας μαζικής δημοκρατίας στην Ευρώπη θα δώσει στην έννοια τα ακριβή περιεχόμενά της, τα πολιτικά όρια, και εντέλει θα δοκιμάσει την ίδια την παρουσία της έννοιας μέσα στην ιστορία. Από τη μια, μορφοποιούνται οι πρώτες ολοκληρωμένες φιλελεύθερες θέσεις για τη δημοκρατική ιδέα μέσω του έργου του Tocqueville. Η «τυραννία της πλειοψηφίας», η «νομική και ψυχολογική ερμηνεία της ισότητας», η «απειλή των ιδεολογιών» είναι μόνο ένα μέρος της σύγχρονης φιλελεύθερης προβληματικής που συγκροτείται μέσα από το έργο του Γάλλου συγγραφέα. Από την άλλη, η πολιτική ιστορία της Γαλλίας της συγκεκριμένης περιόδου θα γίνει η αιτία να αναδειχτεί μια μαρξική κριτική, που εκτείνεται μέχρι την ίδια τη θεωρητική νομιμότητα της έννοιας της δημοκρατίας και καταδεικνύει τις ιστορικές καταβολές της, τα ταξικά όρια και τις δυνατότητές της. Τόσο η μαρξιστική, όσο και η φιλελεύθερη παράδοση καλούνται σήμερα –σε συνθήκες κρίσης– να αποδείξουν το θεωρητικό τους βάρος.