Η συνεργασία Ελλάδας-Γαλλίας στη Μεσόγειο, 1981-2020: πολιτικές, οικονομικές, στρατηγικές διαστάσεις

Η παρούσα μελέτη εν είδει διπλωματικής εργασίας, πραγματεύεται την πορεία της ελληνογαλλικής συνεργασίας κατά τα τελευταία σαράντα χρόνια, στη «Δική μας θάλασσα». Αρχικά, αναλύονται οι σημαντικές γεωπολιτικές και γεωοικονομικές διαστάσεις της θάλασσας που βρίσκεται μεταξύ τριών ηπείρων και δέκα εννέα διαφορετικών παράλιων και νησιωτικών πολιτικών δρώντων. Η τεκμηρίωση των γεγονότων αναδεικνύει τη Μεσόγειο θάλασσα ως το σημαντικότερο ιστορικό εργαστήρι αλληλεπίδρασης λαών, θρησκειών και πολιτισμών που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της παγκόσμιας ανθρώπινης εξέλιξης. Οι εθνικές διαδρομές Γαλλίας και Ελλάδας, εξηγούν τη σύγχρονη διαμόρφωση της πολιτικής τους εμβέλειας, η οποία αναπάντεχα περιλαμβάνει ή/και περιορίζεται αντίστοιχα, στη Μεσογειακή περιφέρεια. Παράλληλα, μέσα από την ιστορική αναδρομή των δύο λαών τεκμαίρεται η διαχρονική τους φιλία στη βάση των κοινών ουμανιστικών αρχών, της ελευθερίας και της δημοκρατίας. Μία ιδιότυπη ταύτιση στο μυαλό και την ψυχή των δύο λαών, οδήγησε σχεδόν μοιρολατρικά στη διακριτική τους συνύπαρξη εντός της Μεσογειακής περιφέρειας, παρόλες τις όποιες εθνικές αποκλίσεις συμφερόντων. Με διαφορετική γραμμή εκκίνησης μεταξύ τους και διαφορετική οπτική εξυπηρέτησης των εθνικών τους συμφερόντων, Ελλάδα και Γαλλία κατάφεραν να εντοπίσουν κοινά πεδία συνεργασίας και να προάγουν ένα πρότυπο αλληλεγγύης και αλληλοσεβασμού, διακρατικού χαρακτήρα. Η ανάδειξη και ο κυρίαρχος ρόλος του πολιτιστικού τομέα στην τελική διαμόρφωση των ελληνογαλλικών σχέσεων, αναπόδραστα αποτέλεσε ουσιαστικό τμήμα αναφοράς στην παρούσα μελέτη. Επιπλέον, αντικείμενο εμπεριστατωμένης ανάλυσης, γίνεται το σύνολο των πολιτικών, οικονομικών και στρατηγικών συνεργασιών της Ελλάδας και της Γαλλίας, οι οποίες συναθροίζονται σχεδόν αποκλειστικά εντός της Μεσογειακής περιφερειακής ακτίνας. Ακολουθώντας την τεχνική κατάτμησης της χρονικής περιόδου από το 1981 μέχρι σήμερα και σε συμφωνία με τις χρονολογίες των προεδρικών εναλλαγών στη γαλλική εξουσία, αποτυπώνονται όλες οι σημαντικότερες διπλωματικές δράσεις σε Ευρωπαϊκό, περιφερειακό και διμερές επίπεδο. Κατά τη διάρκεια των πέντε συνολικά διαφορετικών γαλλικών προεδριών, οι πολιτικές και οικονομικές διαδράσεις μεταξύ των δύο κρατών περιορίστηκαν σε θετικές ή ουδέτερες αποτιμήσεις, αποφεύγοντας τις ευθείες αντιπαραθέσεις ακόμα και κατά τις περιπτώσεις αποκλινόντων εθνικών συμφερόντων. Από την πλευρά των ελληνικών κυβερνήσεων καταγράφονται όλες οι διπλωματικές προσεγγίσεις κατά τις οποίες η εξυπηρέτηση των εθνικών συμφερόντων διέρχονταν από τη γαλλική ρεαλιστική ή θεσμική υποστήριξη των ελληνικών θέσεων. Παράλληλα, δεν παραλείπονται προσοχής, οι αντίστοιχες γαλλικές επιδιώξεις που επηρεάζονται και εξαρτώνται από την ελληνική επιρροή στη Μεσογειακή περιφέρεια. Με αυτή τη μέθοδο ανάλυσης εξηγείται επαρκώς τόσο η εξέλιξη όσο και η κατάληξη της δυναμικής σχέσης που συνδέει τα δύο νότιο ευρωπαϊκά κράτη στον ευαίσθητο και γεμάτο προκλήσεις Μεσογειακό χώρο. Συμπερασματικά η παρούσα μελέτη καταλήγει ότι, η ενότητα του Μεσογειακού χώρου δεν αποτελεί de facto απότοκο της γεωγραφικής του διάστασης, αλλά διαμορφώνεται κατά κύριο λόγο από τη συνεχή παρουσία των λαών της και τις χρόνιες πολιτικές αλληλεπιδράσεις τους. Η περιφερειακή ισορροπία της Μεσογείου συνίσταται από τις δράσεις των πολιτικών δρώντων, οι οποίες εξαντλούν όλη τη διαδρομή του εφαρμοσμένου πολιτικού εκκρεμούς, από την ένοπλη σύγκρουση μέχρι τους αδελφικούς συμμαχικούς δεσμούς. Παρά τις όποιες αποκλίσεις και εντάσεις που έλαβαν χώρα ιστορικά στην κατακερματισμένη της περιφέρεια, η Μεσόγειος θάλασσα αποτέλεσε το ζωτικό σύνδεσμο για τη δημιουργία κοινού τόπου συνεργασίας. Από το τέλος του Ψυχρού πολέμου και μετά έχουν καταγραφεί σημαντικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην βελτίωση και την προώθηση της συνεργασίας και της σταθερότητας εντός αυτής.