Θόρυβος και αταξία: όψεις μουσικού θορύβου ως επικοινωνιακά και αισθητικά φαινόμενα

Η παρούσα εργασία σκοπό έχει να αναλύσει τις αισθητικές και επικοινωνιακές επιδράσεις των στοιχείων του θορύβου και της αταξίας έτσι όπως έχουν ενσωματωθεί στη δυτική μουσική παράδοση και συνεχίζουν να εξελίσσονται μέχρι σήμερα. Αρχικά, αποπειράται η αποσαφήνιση της έννοιας του θορύβου με γνώμονα την ανθρώπινη αίσθηση, όπως και της έννοιας του όμορφου και του γούστου. Λαμβάνεται υπόψη η αισθητική θεωρία του Immanuel Kant, όπως και η θεωρία του Dirk Baecker όσον αφορά τον ρόλο της αισθητικής στην επικοινωνιακή λειτουργία του ανθρώπου μέσα στο κοινωνικό σύνολο.Στη συνέχεια, γίνεται απόπειρα ιχνηλάτησης των ορίων αισθητικής και επικοινωνίας όπως και των τομέων αλληλοσυμπλήρωσής τους, λαμβάνοντας υπόψη την επικοινωνιακή λειτουργία της μουσικής, σε σύγκριση με άλλα συστήματα ανθρώπινης επικοινωνίας όπως η γλώσσα.Έπειτα, ακολουθεί μια ιστορική αναδρομή στη θεωρία και πρακτική της μουσικής τέχνης, έχοντας ως σημείο εκκίνησης του νήματος την έννοια της μουσικής διαφωνίας και καταλήγοντας στη σημερινή έννοια του μουσικού θορύβου και της τυχαιότητας στη μουσική σύνθεση. Παράλληλα γίνεται λόγος για τη συμβολή των τεχνολογικών μέσων στη διαμόρφωση και μεταβολή της μουσικής σύνθεσης ανά τις ιστορικές περιόδους όπως και των όρων πρόσληψης της μουσικής.Αξιοποιώντας τις θεωρίες του παράσιτου και της εντροπίας των Michel Serres και Rudolf Arnheim αντίστοιχα, αλλά και της θεωρίας της συστημικής επικοινωνίας των Claude Shannon και Norbert Weaver αναδύονται χρήσιμα θεωρητικά σχήματα για την κατανόηση των νέων θορυβωδών ειδών μουσικής στο συγκείμενο της αισθητικής αντίληψης και της ανθρώπινης επικοινωνίας από τη μεριά του δημιουργού και του ακροατή αντίστοιχα.Αναφορά γίνεται επίσης στη ψυχοφυσιολογική επίδραση της μουσικής στον άνθρωπο αλλά και στην έννοια του υψηλού, με βάση τις αισθητικές θεωρίες του Immanuel Kant και του Arthur Schopenhauer, ως σημαντικό παράγοντα της πρόσληψης της μουσικής θορύβου. Παράλληλα, αξιοποιούνται οι θεωρίες των Friedrich Nietzsche και Georges Bataille ως προς τη σύνδεση της αρχής της απόλαυσης και της αρχής της καταστροφής, έτσι όπως βιώνεται από το άτομο, μέσα από τον μουσικό θόρυβο.Τέλος, αναγνωρίζοντας τη πολλαπλότητα των ερμηνειών και λειτουργιών του φαινομένου της μουσικής ως ιστορικού και κοινωνικού παράγωγου, επιχειρείται η ανάλυση της θορυβώδους μουσικής υπό κοινωνιολογικό και πολιτισμικό πλαίσιο με κύρια βάση τις θεωρίες του Theodor W. Adorno και του Pierre Bourdieu.Στόχος της εργασίας αποτελεί η επανεκτίμηση και αναγνώριση της σημασίας του θορύβου και της αταξίας ως αισθητικά και επικοινωνιακά φαινόμενα που συντελούνται στον άνθρωπο, ως μονάδα αφενός αλλά και ως μέλος μιας ευρύτερης κοινωνικής ομάδας αφετέρου. Ο μουσικός θόρυβος είναι δυνατόν λοιπόν να θεωρηθεί ως μέσο αυθεντικής προσωπικής έκφρασης και ως ένας ωφέλιμος φορέας αισθητικής ευχαρίστησης αφομοιώνοντας την αρνητικότητα της εντροπικής έντασής του, αντικατοπτρίζοντας παράλληλα την αρνητικότητα της ανθρώπινης εμπειρίας.