Αποκαταστατική δικαιοσύνη και έγκλημα στην Ελλάδα: οι στάσεις των Ελλήνων δικαστικών λειτουργών

Η αποκαταστατική δικαιοσύνη και οι τεχνικές της διαμεσολάβησης εφαρμόζονται στην Ελλάδα εδώ και πολλούς αιώνες και σε διάφορες ιστορικές φάσεις, καθώς βρίσκονται σε σύμπνοια με την ελληνική νομική παράδοση και την επιεική νοοτροπία που διαπνέει την τελευταία. Ωστόσο, δεν πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, το κράτος είναι αυτό που μονοπωλεί την απάντηση στο έγκλημα. Οι θεσμοθετημένες νομικές διαδικασίες που στοχεύουν στη συμφιλίωση είναι ενσωματωμένες και λειτουργούν εντός του επίσημου ποινικού συστήματος απονομής της δικαιοσύνης. Αλλά και οι εξελίξεις στο πεδίο της αποκαταστατικής δικαιοσύνης τελούν υπό την αποκλειστική διαχείριση της πολιτείας, ενώ και ο ρόλος του διαμεσολαβητή έχει θεσμικά ανατεθεί στους εισαγγελείς.Από την άλλη πλευρά, απαραίτητη προϋπόθεση για να λειτουργήσουν αποτελεσματικά οι νέες πρακτικές είναι η ενεργός ανάμειξη και συμμετοχή τόσο των άμεσα εμπλεκομένων σε μια εγκληματική πράξη, όσο και των μελών της κοινότητας. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να καλλιεργηθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στην αυτοδιαχείριση των συγκρούσεων αλλά και η ικανότητα τους προς αυτή τη κατεύθυνση. Πρόκειται για μια θεμελιώδη μετάβαση από τη συμβατική οπτική που ανέκαθεν καθοδηγείται από το ισχύον ποινικό σύστημα και είναι βαθιά ριζωμένη στη συνείδηση του μέσου πολίτη σε μία νέα, που απαιτεί χρόνο και εκπαίδευση.Προκειμένου οι νέες αποκαταστατικές τεχνικές να κερδίσουν την αξιοπιστία του κοινωνικού συνόλου και να αποκτήσουν σημαίνουσα θέση στο σύστημα απονομής της δικαιοσύνης, έχει μεγάλη σημασία ο ρόλος των δικαστικών λειτουργών. Οι δικαστικοί λειτουργοί είναι από θέση ισχύος οι πρώτοι που με τη στάση τους μπορούν να διαμορφώσουν τον τρόπο με τον οποίο γίνεται αποδεκτή ή όχι η αποκαταστατική δικαιοσύνη. Είναι εκείνοι που μπορούν να διαλύσουν ή τουλάχιστον να περιορίσουν την όποια καχυποψία υπάρχει απέναντι στην εξωποινική διευθέτηση των συγκρούσεων και να συμβάλουν τελικά στη δημιουργία ενός περισσότερο πλουραλιστικού νομικού συστήματος. Λαμβάνοντας τα ανωτέρω υπόψη, η παρούσα μελέτη έχει ως σκοπό της να διερευνήσει τις στάσεις των Ελλήνων δικαστικών λειτουργών απέναντι στην αποκαταστατική δικαιοσύνη και τις πρακτικές εφαρμογές της τελευταίας στην Ελλάδα