Το πρότυπο του Έλληνα κατώτερου και ανώτερου αξιωματικού το 2025

«Το Πρότυπο του Έλληνα Κατώτερου και Ανώτερου Αξιωματικού το 2025» Γεώργιος Γιώτης Περίληψη «What world are we living in? The military is living in “a competitive learning environment”». US General Martin Dempsey Στη σύγχρονη εποχή, οι συνθήκες εξέλιξης στις Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΕΕΔ) δεν μένουν ανεπηρέαστες από τις συνθήκες εξέλιξης στον υπόλοιπο κοινωνικό και διεθνή χώρο. Καθώς πλησιάζουμε στο τέλος της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, πέρα από τον διαρκώς συρρικνούμενο προϋπολογισμό μικρών κρατών για την άμυνα σε διεθνή κλίμακα και τη διαρκή μείωση των δυνάμεων, διαφαίνεται μια διαρκώς αυξανόμενη τάση αλλαγής όσον αφορά στο φάσμα των επιχειρήσεων (ανθρωπιστικές αποστολές, διασφάλιση της ειρήνης κ.λπ.), στην αβεβαιότητα των εξελίξεων και στην τεχνολογία (οπλικά συστήματα - εισαγωγή ψηφιακών συστημάτων στο πεδίο της μάχης). Οι διαμορφούμενες τάσεις διεθνώς σε θέματα οργάνωσης, αποστολών, εκπαίδευσης, εξοπλισμών και τεχνολογίας, καθώς και η εμφάνιση πρωτόγνωρων καταστάσεων (λαθρομετανάστευση, αυξανόμενη περιβαλλοντολογική ευαισθησία, μη επανδρωμένα συστήματα, μάχες εντός πόλεων κλπ.), δεν αφήνουν ανεπηρέαστη τη στρατιωτική τέχνη. Οι παρούσες απειλές, οι νέες τάσεις και το είδος των οπλικών συστημάτων που μπορεί να εμφανισθούν στα επόμενα χρόνια δημιουργούν στις ΕΕΔ νέες στρατηγικές και τακτικές, καθώς και εκπαιδευτικές απαιτήσεις, μεγαλύτερες από ποτέ. Ο ρόλος του ανθρώπινου παράγοντα θα συνεχίσει να είναι πρωταρχικός και κυρίαρχος στις μελλοντικές επιχειρήσεις, που θα απαιτούν από τους Έλληνες Αξιωματικούς αρετές, όπως ανιδιοτέλεια, αυτοπεποίθηση, ηθικό, ψυχικό σθένος και ακεραιότητα. Επίσης, θα κληθούν να ανταποκριθούν σε ρόλους, όπου οι εξειδικευμένες γνώσεις και δεξιότητες, τόσο σε τεχνολογίες αιχμής (π.χ. επικοινωνίες, οπλικά συστήματα, συστήματα διοίκησης και ελέγχου), όσο και σε επιστημονικά γνωστικά αντικείμενα (π.χ. διπλωματία, πολιτική, διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού), θα αποτελούν την ειδοποιό διαφορά μεταξύ της νίκης και της ήττας και θα ενισχύουν το μαχητικό πνεύμα, που είναι αναγκαίο στοιχείο στις επιχειρήσεις του Ψηφιακού Πεδίου Μάχης. Σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι η όσο το δυνατόν πληρέστερη και ακριβέστερη περιγραφή του Προτύπου για τις δυνατότητες και δεξιότητες που χρειάζεται να διαθέτει ο Έλληνας Αξιωματικός (κατώτερος – ανώτερος), προκειμένου να ανταποκριθεί στην αντιμετώπιση των επερχόμενων για την Πατρίδα μας απειλών και προκλήσεων στο τόσο κοντινό 2025. Το πρότυπο του σύγχρονου, αλλά και μελλοντικού Έλληνα Αξιωματικού το τόσο κοντινό 2025, θα μπορούσε να είναι εκείνο στο οποίο θα συνυπάρχουν τρείς τύποι Αξιωματικών. Ο ηγέτης – μαχητής, που υπερτερούσε μέχρι πρόσφατα, θα πρέπει να συμπληρωθεί από τον επιστήμονα – διανοούμενο και τον διπλωμάτη – πολιτικό, με τους παρακάτω συνοπτικά ρόλους: 1. Ο Ηγέτης – Μαχητής Αξιωματικός Ο ρόλος αυτός αποτελεί εδώ και εκατοντάδες χρόνια τον κεντρικό πυρήνα ανάπτυξης κάθε Έλληνα Αξιωματικού σε κάθε κλάδο των ΕΕΔ και θα εξακολουθήσει να είναι η βασική συνιστώσα κάθε μελλοντικής σύνθεσης και δομής. Τα τυπικά στρατιωτικά χαρακτηριστικά, τα οποία αναλύθηκαν λεπτομερώς στην παρούσα διπλωματική εργασία, ήταν και θα παραμείνουν εξίσου κρίσιμα και η στέρεα βάση επί της οποίας θα στηριχθούν οι μελλοντικοί Αξιωματικοί. Οι Έλληνες Αξιωματικοί, ιδιαίτερα οι Ηγέτες μικρών κλιμακίων, πρέπει να συνεχίσουν να είναι ικανοί για την εφαρμογή της στρατιωτικής ισχύος με τον παραδοσιακό τρόπο, ιδιαίτερα απέναντι στην υπαρκτή και συμβατή απειλή της χώρας μας. Η άποψη που αναφέρει ότι, η σύγχρονη τεχνολογία θα απομακρύνει την πιθανότητα άμεσης εμπλοκής των στρατιωτών και ότι, οι Αξιωματικοί Διοικητές θα περιοριστούν μόνο σε τεχνικά-επιστημονικά και πολιτικο-διπλωματικά καθήκοντα, σε ένα περιβάλλον διατήρησης της ειρήνης, δείχνει την αποτυχία αναγνώρισης της λειτουργικής ασάφειας και των απαραίτητων συνδυασμένων δεξιοτήτων που απαιτεί το παρόν και, ιδιαίτερα, το μέλλον. Η μελέτη των πρόσφατων στρατιωτικών επιχειρήσεων, οι οποίες διεξήχθησαν είτε στο όνομα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας (π.χ. ο πόλεμος στο Αφγανιστάν, ο δεύτερος πόλεμος του Κόλπου), είτε στο όνομα προστασίας εθνικών μειονοτήτων (π.χ. ο πόλεμος στην Γιουγκοσλαβία), επιβεβαιώνουν ακριβώς τα αντίθετα. 2. Ο Επιστήμονας – Διανοούμενος Αξιωματικός Ο ρόλος του επιστήμονα-διανοούμενου προωθείται τόσο από τις σύγχρονες εξελίξεις στους τομείς της στρατηγικής και στρατιωτικής επιστήμης, όσο επίσης και από τις κοινωνικές, πολιτικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Ο όρος «διανοούμενος», όπου χρησιμοποιείται, γίνεται από την άποψη του επιστημονικά μορφωμένου επαγγελματία Αξιωματικού. Οι αλλαγές στη φύση των εχθροπραξιών, καθώς και η διεύρυνση του φάσματος των στρατιωτικών δραστηριοτήτων, που θα κληθούν οι επαγγελματίες Αξιωματικοί να εκτελέσουν στο εγγύς μέλλον, απαιτούν από τους Αξιωματικούς να είναι μαχητές αλλά και ειδικοί επιστήμονες. Ο Έλληνας Αξιωματικός του τόσο κοντινού μέλλοντος θα πρέπει να αισθάνεται οικείος τόσο με τις νέες τεχνολογίες (π.χ. η πληροφορική, τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου), όσο και με τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες και θεωρίες. Θα πρέπει να σκέφτεται και να προβλέπει τις συνθήκες για την εφαρμογή της στρατιωτικής ισχύος στο νέο περιβάλλον ασφαλείας, όπως εκείνες οι στρατιωτικές επιχειρήσεις που βρίσκονται στην γκρίζα ζώνη μεταξύ των κλασσικών πολεμικών επιχειρήσεων – όπου επιδιώκεται η ήττα του αντιπάλου – και των επιχειρήσεων διατήρησης της ειρήνης. Η συμμετοχή των Ελλήνων Αξιωματικών σε επιχειρήσεις διατήρησης της ειρήνης, ως προβολή σημαίας, στο πλαίσιο αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας (ΣΑ) των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ) ή και άλλων διεθνών οργανισμών (ΝΑΤΟ, ΕΕ) θεωρείται ως η πλέον πιθανή για το μέλλον. Αυτό σημαίνει ότι, οι αποφάσεις και οι ενέργειές τους στα μελλοντικά πεδία μάχης ή συγκρούσεων ή διενέξεων θα απεικονίζουν την κατανόηση των ευρύτερων κοινωνικών και πολιτικών σχέσεων, κατανόηση η οποία θα διευκολύνεται από την σφαιρική διανόηση και μόρφωση των Ελλήνων Αξιωματικών. 3. Ο Διπλωμάτης – Πολιτικός Αξιωματικός Ο ρόλος του διπλωμάτη – πολιτικού ενισχύεται όλο και περισσότερο με την παρατηρούμενη επανάσταση στα μέσα διαχείρισης της πληροφορίας και την χρήση των ΜΜΕ στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον. Ο ρόλος αυτός γίνεται ακόμη πιο σημαντικός για τις ΕΕΔ όταν ενεργούν εκτός των εθνικών γεωγραφικών ορίων στο πλαίσιο δυνάμεων συνασπισμού (ΟΗΕ, ΝΑΤΟ, ΕΕ). Η ευαίσθητη φύση των αποστολών μπορεί να οδηγήσει σε επαναπροσδιορισμό των εξουσιοδοτήσεων για χρήση βίας από τους επικεφαλής Αξιωματικούς, οι οποίοι θα πρέπει να διακρίνονται από πολιτική ευαισθησία σε ένα μεταβαλλόμενο διπλωματικό περιβάλλον. Η εμπειρία του ελληνικού τμήματος στην Μιτρόβιτσα (Κόσσοβο), κατά την αποστολή φύλαξης μιας γέφυρας, και ο χειρισμός της όλης έκρυθμης και πολεμικής κατάστασης με εξαιρετικές διπλωματικές και επικοινωνιακές ικανότητες από τον Αξιωματικό επικεφαλής, αποδεικνύει τη σημασία της σύζευξης των στρατιωτικών και πολιτικών – διπλωματικών δεξιοτήτων. Για να μπορέσει ο Έλληνας Αξιωματικός να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά εκείνα που θα πλησιάζουν όσο το δυνατό περισσότερο σε εκείνα που περιγράφουν το ιδανικό πρότυπο του Έλληνα Αξιωματικού το 2025, προτείνεται η επανεξέταση του τρόπου επιλογής των υποψηφίων Αξιωματικών στα Ανώτατα Στρατιωτικά Ιδρύματα (ΑΣΕΙ), η αλλαγή της φιλοσοφίας της συνολικής εκπαίδευσής των Αξιωματικών σε όλη την σταδιοδρομία τους, καθώς και η ολιστική αναθεώρηση του τρόπου αξιολόγησης και κρίσης τους. Τα παραπάνω έχουν ιδιαίτερη σημασία αν προσπαθήσουμε να δώσουμε απάντηση στο ερώτημα, αν ο Ηγέτης Αξιωματικός γεννιέται ή γίνεται. Η απάντηση - σύμφωνα με την προσωπική άποψη του γράφοντος - είναι ότι, ο Ηγέτης Αξιωματικός και γεννιέται – αναδεικνύεται, αλλά και γίνεται–δημιουργείται με την κατάλληλη εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση και την εμπειρία. Λέξεις-κλειδιά: Πρότυπο, Αξιωματικός, Ηγέτης-Μαχητής, Διπλωμάτης- Πολιτικός, Επιστήμονας-Διανοούμενος, Μέλλον «Η μεγαλύτερη ανηθικότητα είναι να ασκεί κάποιος ένα επάγγελμα που δεν γνωρίζει». Ναπολέων