Οι "Ινδοί" στα Δεκεμβριανά (1944): όψεις και προσλήψεις της ένοπλης ετερότητας

Η παρούσα εργασία πραγματεύεται την συμμετοχή των Ινδικών αποικιακών στρατευμάτων των Βρετανών στην μάχη της Αθήνας τον Δεκέμβριο του 1944 και τις προσλήψεις της παρουσίας τους από τις αντιμαχόμενες πλευρές στην στρατιωτική και την προπαγανδιστική αναμέτρηση. Στα Δεκεμβριανά - που συνιστούν μια μοναδική, εν μέσω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ενδοσυμμαχική μάχη αλλά και εμφύλια σύγκρουση - έλαβαν μέρος αποικιακά στρατεύματα της 4ης Ινδικής Μεραρχίας και, κυρίως, της 5ης Ινδικής Ταξιαρχίας (Τάγματα Γκούρκας και Baluchis), κατά βάση στην ευρύτερη περιοχή του Πειραιά. Η παρουσία των «Ινδών», όπως επιβίωσαν στην συλλογική μνήμη, δεν έχει γίνει αντικείμενο επιστημονικής ιστορικής έρευνας. Στο πρώτο μέρος, θα σκιαγραφηθεί η ιστορία των αποικιακών στρατευμάτων της Βρετανικής Αυτοκρατορίας και του Στρατού της Βρετανικής Ινδίας (British Raj), στον οποίο εντάσσονταν και οι Γκούρκας από το Νεπάλ, παρά το γεγονός ότι το τελευταίο δεν αποτελούσε τμήμα της Βρετανικής Ινδίας, ούτε και βρετανική αποικία. Οι Γκούρκας, ακόμα και σήμερα απολαμβάνουν παγκοσμίως της φήμης επίλεκτων, γενναίων και σκληρών πολεμιστών, που, με έμβλημά τους το χαρακτηριστικό τους μαχαίρι, επί δύο σχεδόν αιώνες συνέδραμαν τον βρετανικό στρατό σε πολεμικές επιχειρήσεις ανά τον κόσμο. Ωστόσο στην κατασκευή της εικόνας τους έχει συμβάλει καθοριστικά η οριενταλιστική απεικόνισή τους ως «ευγενών μαχητών». Επιπλέον, θα γίνει μια αναδρομή στην έλευση των αποικιακών στρατευμάτων στην Ευρώπη στον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο στο πλευρό του βρετανικού και γαλλικού στρατού, και τον δημόσιο διάλογο σχετικά με την χρησιμοποίηση τους στο ευρωπαϊκό έδαφος ακόμα και μετά την λήξη του Μεγάλου Πολέμου, τόσο από την σκοπιά των ίδιων των αποικιοκρατικών δυνάμεων, όσο και από την οπτική της αριστεράς και της Τρίτη Διεθνούς. Στο δεύτερο μέρος, θα μετατοπιστούμε στον ελλαδικό χώρο, για να καταγράψουμε αναφορές στην Ινδία κατά τον Α’ Παγκόσμιο και τον Μεσοπόλεμο, τόσο στον ημερήσιο τύπο, όσο και στα έντυπα του εργατικού κινήματος. Επίσης θα ανιχνεύσουμε προσλήψεις της εικόνας των μη Ευρωπαίων στο πεδίο του λαϊκού πολιτισμού αλλά και της λόγιας κουλτούρας, αλλά και στο πεδίο των μαχών, με τον Αιγυπτιακό στρατό του Ιμπραήμ στην Πελοπόννησο το 1825. Αν έπρεπε πάντως, να αναζητηθεί ένα ιστορικό «προηγούμενο» επαφής του πληθυσμού του ελλαδικού χώρου με αποικιακά στρατεύματα, αυτό θα ήταν τα στρατεύματα της Αντάντ («Σενεγαλέζοι») το 1916-17. Με την αναδρομή αυτή θα αποκτήσουμε μια στοιχειώδη εικόνα ως προς τις «υποδοχές» που θα συναντήσει η επαφή με την ένοπλη ετερότητα στην μάχη των Δεκεμβριανών του 1944 - όχι μόνο από την αντίθετη πλευρά (το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ), αλλά και από φιλοκυβερνητικές πηγές. Με αυτόν τον τρόπο θα φωτιστούν πτυχές των προσλήψεων που έχουν βάθος πίσω στον χρόνο και εδράζονται σε νοοτροπίες του ευρωπαϊκού κατά βάση κόσμου, ο απόηχος των οποίων φτάνει και στον ελλαδικό χώρο. Στο τρίτο μέρος της μελέτης, μετά από μια κατ’ ανάγκην συνοπτική αναδρομή στις εξελίξεις που οδήγησαν στην σύγκρουση, θα γίνει εκτενής αναφορά στην μάχη της Αθήνας. Στο τέταρτο μέρος θα επικεντρωθούμε στην μάχη του Πειραιά και την εκεί συμμετοχή της 5ης Ινδικής Ταξιαρχίας και την στρατιωτική συνεισφορά των δύο Ινδικών Ταγμάτων Γκούρκας και Baluchis στις επιχειρήσεις. Τέλος, στο πέμπτο μέρος θα ανιχνευτούν οι προσλήψεις της παρουσίας τους από τις εμπλεκόμενες πλευρές, και ειδικά από το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ που κλήθηκε να τους αντιμετωπίσει, αλλά και από τους ίδιους τους Βρετανούς. Εν τέλει, σκοπός της εργασίας είναι να φωτιστεί, με βάση το διαθέσιμο υλικό και παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες που παρουσιάζει η έρευνα, ένα αχαρτογράφητο ζήτημα, και να αναδειχθεί το ιστορικό υπόβαθρο των αντιλήψεων απέναντι στην ένοπλη ετερότητα, μέσα στην ιδιαίτερη συνθήκη μιας μάχης, που λαμβάνει χώρα σε μια πόλη που μόλις έχει απελευθερωθεί από τους Ναζί και ενώ ο Β’ Παγκόσμιος πόλεμος συνεχίζεται.