Συστήματα αξιολόγησης για τον ελληνικό Δημόσιο Τομέα

Η υιοθέτηση τούτου του θέματος δεν ήρθε τυχαία. Η έλλειψη διάθεσης από τη συντριπτική πλειοψηφία των δημοσίων υπαλλήλων να προβούν συνειδητά και με τη θέλησή τους στη συμπλήρωση των εντύπων αξιολόγησης, με ώθησε στο να προβώ στη μελέτη του ζητήματος της αξιολόγησης στον χώρο της δημόσιας διοίκησης. Ως δημόσιος υπάλληλος υπηρέτησα επί σειρά ετών σε νευραλγικές θέσεις του δημόσιου τομέα και διαπίστωσα ότι το ζήτημα της αξιολόγησης, παρά τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες που οι αρμόδιοι υπουργοί εισηγήθηκαν και τις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις που ψηφίστηκαν, στην πράξη αυτό το ζήτημα παρέμενε ανολοκλήρωτο και ανεφάρμοστο. Διαπίστωσα, επομένως, ότι το νομοθετικό ράβε-ξήλωνε από το 1951 έως και σήμερα από τη μία πλευρά και η δυσπιστία των δημοσίων υπαλλήλων στον θεσμό της αξιολόγησης από την άλλη είχε ως αποτέλεσμα την αδυναμία αποτελεσματικής εφαρμογής των συστημάτων αξιολόγησης και την επικράτηση μιας πολωτικής διάθεσης και έντασης από πλευράς δημοσίων υπαλλήλων κάθε φορά που οι προϊστάμενοι τούς ΄΄πίεζαν΄΄ για συμπλήρωση του εντύπου αξιολόγησης. Είναι χαρακτηριστικές οι αντιδράσεις που προκαλούνται κάθε φορά που τίθεται ως προτεραιότητα το ζήτημα της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων. Κάθε δημόσιο πρόσωπο, κάθε πρόσωπο που τρέφεται από τον δημόσιο κορβανά πρέπει να αξιολογείται για τις υπηρεσίες του και την υπαλληλική του συμπεριφορά. Η αξιολόγηση αποτελεί βασικό εργαλείο τόσο για τη λογοδοσία των δημοσίων υπηρεσιών και φορέων όσο και για τον προγραμματισμό της δράσης τους. Επιπλέον, με την εφαρμογή αυτής καταργείται η δυνατότητα της αυθαιρεσίας, βάζοντας τέλος στις πρακτικές απαξίωσης της δημόσιας διοίκησης και του κύρους των δημοσίων υπαλλήλων. Η διαδικασία της αξιολόγησης οφείλει να είναι ολική στην προσέγγισή της. Πρέπει να συνδέεται με την εκπαίδευση και την κατάρτιση σε αντικείμενα και δεξιότητες του σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος. Επίσης, πρέπει να εμπεδωθεί στην κοινή γνώμη η πεποίθηση ότι η αξιολόγηση στη δημόσια διοίκηση είναι προς όφελος όχι μόνον των δημοσίων υπαλλήλων και των δημοσίων υπηρεσιών, αλλά και της ίδιας της κοινωνίας, η οποία προσδοκά την αναβάθμιση των παρεχόμενων δημοσίων υπηρεσιών. Για να κερδίσει, όμως, κανείς το στοίχημα της αλλαγής νοοτροπίας πρέπει να άρει την καχυποψία και τη δυσπιστία που χρόνια τώρα έχει κακοφορμίσει και εκφυλιστεί σε μια μνησικακία προς τους δημοσίους υπαλλήλους. Το σώμα των δημοσίων υπαλλήλων έχει μετατραπεί σε έναν αποδιοπομπαίο τράγο, σε έναν δέκτη όλων των στρεβλώσεων των μακροχρόνιων ρουσφετολογικών πρακτικών. Οι παραπάνω λόγοι καθώς και η διαπίστωση ότι η αξιολόγηση στον ελληνικό δημόσιο χώρο ήταν ένα διαρκές ζητούμενο που δεν εφαρμοζόταν, με ώθησαν στο να ασχοληθώ με την έννοια, τον ρόλο και τη χρησιμότητα της αξιολόγησης στον δημόσιο τομέα. Στην παρούσα εργασία μελετάται η διαδικασία και η εφαρμογή της αξιολογικής διαδικασίας στις ημέρες μας, οι μέθοδοι και οι τεχνικές της αξιολόγησης, καθώς και η διαχρονική μελέτη των συστημάτων αξιολόγησης από το 1951 έως σήμερα. Στο παρόν πόνημα αναλύονται, επίσης, οι διοικητικοί θεσμοί αξιολόγησης στο δημόσιο της Κύπρου, η θεσμοθετημένη διαδικασία αξιολόγησης, όπως σήμερα αυτή διενεργείται εκεί και τα σχετικά έντυπα αξιολόγησης, τα οποία συμπληρώνονται από τους δημοσίους υπαλλήλους της Κύπρου. Πέραν των παραπάνω, για την ανάγκη τεκμηρίωσης του χαμηλού βαθμού αποτελεσματικότητας των έως τώρα συστημάτων αξιολόγησης καταρτίστηκε ειδικό ερωτηματολόγιο, το οποίο παρουσιάζεται σε σχετικό κεφάλαιο. Το εν λόγω ερωτηματολόγιο διανεμήθηκε σε υπαλλήλους της Βουλής των Ελλήνων καθώς και στις κοινοβουλευτικές ομάδες που προέκυψαν μετά τις εκλογές του Ιουλίου 2019. Η διεξαχθείσα έρευνα και τα στατιστικά δεδομένα συνέβαλαν στην εδραίωση της αιτιολογίας ως προς την ελλιπή ή αναποτελεσματική εφαρμογή της αξιολογικής διαδικασίας στον ελληνικό δημόσιο τομέα. Τέλος, η παρούσα διατριβή ολοκληρώνεται με την παράθεση των συμπερασμάτων- έπειτα από ανάλυση και επεξεργασία των στατιστικών δεδομένων έτσι όπως αυτά προέκυψαν από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνα- και της περιγραφής της προστιθέμενης αξίας τούτου του πονήματος στην ευρύτερη μελέτη του ζητήματος της αξιολόγησης στη δημόσια διοίκηση. Η υιοθέτηση τούτου του θέματος δεν ήρθε τυχαία. Η έλλειψη διάθεσης από τη συντριπτική πλειοψηφία των δημοσίων υπαλλήλων να προβούν συνειδητά και με τη θέλησή τους στη συμπλήρωση των εντύπων αξιολόγησης, με ώθησε στο να προβώ στη μελέτη του ζητήματος της αξιολόγησης στον χώρο της δημόσιας διοίκησης. Ως δημόσιος υπάλληλος υπηρέτησα επί σειρά ετών σε νευραλγικές θέσεις του δημόσιου τομέα και διαπίστωσα ότι το ζήτημα της αξιολόγησης, παρά τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες που οι αρμόδιοι υπουργοί εισηγήθηκαν και τις σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις που ψηφίστηκαν, στην πράξη αυτό το ζήτημα παρέμενε ανολοκλήρωτο και ανεφάρμοστο. Διαπίστωσα, επομένως, ότι το νομοθετικό ράβε-ξήλωνε από το 1951 έως και σήμερα από τη μία πλευρά και η δυσπιστία των δημοσίων υπαλλήλων στον θεσμό της αξιολόγησης από την άλλη είχε ως αποτέλεσμα την αδυναμία αποτελεσματικής εφαρμογής των συστημάτων αξιολόγησης και την επικράτηση μιας πολωτικής διάθεσης και έντασης από πλευράς δημοσίων υπαλλήλων κάθε φορά που οι προϊστάμενοι τούς ΄΄πίεζαν΄΄ για συμπλήρωση του εντύπου αξιολόγησης. Είναι χαρακτηριστικές οι αντιδράσεις που προκαλούνται κάθε φορά που τίθεται ως προτεραιότητα το ζήτημα της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων. Κάθε δημόσιο πρόσωπο, κάθε πρόσωπο που τρέφεται από τον δημόσιο κορβανά πρέπει να αξιολογείται για τις υπηρεσίες του και την υπαλληλική του συμπεριφορά. Η αξιολόγηση αποτελεί βασικό εργαλείο τόσο για τη λογοδοσία των δημοσίων υπηρεσιών και φορέων όσο και για τον προγραμματισμό της δράσης τους. Επιπλέον, με την εφαρμογή αυτής καταργείται η δυνατότητα της αυθαιρεσίας, βάζοντας τέλος στις πρακτικές απαξίωσης της δημόσιας διοίκησης και του κύρους των δημοσίων υπαλλήλων. Η διαδικασία της αξιολόγησης οφείλει να είναι ολική στην προσέγγισή της. Πρέπει να συνδέεται με την εκπαίδευση και την κατάρτιση σε αντικείμενα και δεξιότητες του σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος. Επίσης, πρέπει να εμπεδωθεί στην κοινή γνώμη η πεποίθηση ότι η αξιολόγηση στη δημόσια διοίκηση είναι προς όφελος όχι μόνον των δημοσίων υπαλλήλων και των δημοσίων υπηρεσιών, αλλά και της ίδιας της κοινωνίας, η οποία προσδοκά την αναβάθμιση των παρεχόμενων δημοσίων υπηρεσιών. Για να κερδίσει, όμως, κανείς το στοίχημα της αλλαγής νοοτροπίας πρέπει να άρει την καχυποψία και τη δυσπιστία που χρόνια τώρα έχει κακοφορμίσει και εκφυλιστεί σε μια μνησικακία προς τους δημοσίους υπαλλήλους. Το σώμα των δημοσίων υπαλλήλων έχει μετατραπεί σε έναν αποδιοπομπαίο τράγο, σε έναν δέκτη όλων των στρεβλώσεων των μακροχρόνιων ρουσφετολογικών πρακτικών. Οι παραπάνω λόγοι καθώς και η διαπίστωση ότι η αξιολόγηση στον ελληνικό δημόσιο χώρο ήταν ένα διαρκές ζητούμενο που δεν εφαρμοζόταν, με ώθησαν στο να ασχοληθώ με την έννοια, τον ρόλο και τη χρησιμότητα της αξιολόγησης στον δημόσιο τομέα. Στην παρούσα εργασία μελετάται η διαδικασία και η εφαρμογή της αξιολογικής διαδικασίας στις ημέρες μας, οι μέθοδοι και οι τεχνικές της αξιολόγησης, καθώς και η διαχρονική μελέτη των συστημάτων αξιολόγησης από το 1951 έως σήμερα. Στο παρόν πόνημα αναλύονται, επίσης, οι διοικητικοί θεσμοί αξιολόγησης στο δημόσιο της Κύπρου, η θεσμοθετημένη διαδικασία αξιολόγησης, όπως σήμερα αυτή διενεργείται εκεί και τα σχετικά έντυπα αξιολόγησης, τα οποία συμπληρώνονται από τους δημοσίους υπαλλήλους της Κύπρου. Πέραν των παραπάνω, για την ανάγκη τεκμηρίωσης του χαμηλού βαθμού αποτελεσματικότητας των έως τώρα συστημάτων αξιολόγησης καταρτίστηκε ειδικό ερωτηματολόγιο, το οποίο παρουσιάζεται σε σχετικό κεφάλαιο. Το εν λόγω ερωτηματολόγιο διανεμήθηκε σε υπαλλήλους της Βουλής των Ελλήνων καθώς και στις κοινοβουλευτικές ομάδες που προέκυψαν μετά τις εκλογές του Ιουλίου 2019. Η διεξαχθείσα έρευνα και τα στατιστικά δεδομένα συνέβαλαν στην εδραίωση της αιτιολογίας ως προς την ελλιπή ή αναποτελεσματική εφαρμογή της αξιολογικής διαδικασίας στον ελληνικό δημόσιο τομέα. Τέλος, η παρούσα διατριβή ολοκληρώνεται με την παράθεση των συμπερασμάτων- έπειτα από ανάλυση και επεξεργασία των στατιστικών δεδομένων έτσι όπως αυτά προέκυψαν από τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνα- και της περιγραφής της προστιθέμενης αξίας τούτου του πονήματος στην ευρύτερη μελέτη του ζητήματος της αξιολόγησης στη δημόσια διοίκηση.