Ρήτρες Εγγυήσεως και Κυπριακή Δημοκρατία από τη σκοπιά του Διεθνούς Δικαίου

Στην παρούσα διπλωματική μελέτη κεντρική υπόθεση εργασίας αποτελεί η εξέταση της ανακολουθίας του καθεστώτος που επιβάλουν οι Ρήτρες Εγγυήσεως σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Ειδικότερα, εξετάσθηκε η περίπτωση της Κύπρου και ο ρόλος που διαδραμάτισε η Συνθήκη Εγγυήσεως του 1960, καθώς επίσης και η προβληματική, της ύπαρξης μελλοντικής ανάλογης συνθήκης σε τυχόν λύση του Κυπριακού προβλήματος. Η περίπτωση της Κύπρου αποτελεί χαρακτηριστική περιπτωσιολογική μελέτη «case study», των προβλημάτων που δημιουργεί, ο ξεπερασμένος θεσμός της Ρήτρας Εγγυήσεως κατά το διεθνές δίκαιο, σε ένα κυρίαρχο, ισότιμο και ανεξάρτητο κράτος. Η διπλωματική εργασία παραθέτει μια ολοκληρωμένη επιστημονική μελέτη αναφορικά με τη «σύγκρουση» της Ρήτρας Εγγυήσεως και ειδικότερα της Συνθήκης Εγγυήσεως του Κυπριακού Συντάγματος του 1960, με το διεθνές δίκαιο. Η μεθοδολογία της εργασίας βασίστηκε στην μελέτη και ανάλυση των πρωτογενών και δευτερογενών πηγών, στις νομολογίες των διεθνών και περιφερειακών δικαστηρίων, καθώς και στην ανάλυση επιστημονικών άρθρων, και πολιτικών δηλώσεων των «πρωταγωνιστών». Οι διατάξεις της Συνθήκης Εγγυήσεως του Κυπριακού Συντάγματος του 1960, έρχονται σε ρήξη με βασικούς κανόνες «jus cogens». Ειδικότερα, η ερμηνεία των κανόνων της εν λόγω Συνθήκης, ως η δυνατότητα χρήσης βίας από τις Εγγυήτριες Δυνάμεις, έρχεται σε σύγκρουση με την αρχή της «απαγόρευσης χρήσης βίας» όπως φαίνεται από το Άρθ. 2 (4) του ΧτΗΕ. Επιπλέον αυτού, υπάρχει σύγκρουση των άρθρων της Συνθήκης Εγγυήσεως και με το Άρθ. 2 (7) του ΧτΗΕ αναφορικά με την «αρχή της μη επέμβασης» θίγοντας την αποκλειστική άσκηση αρμοδιοτήτων του κράτους. Η εν λόγω αρχή απαγορεύει στα κράτη – μέλη των ΗΕ να «επεμβαίνουν σε ζητήματα που ανήκουν ουσιαστικά στην εσωτερική δικαιοδοσία οποιουδήποτε κράτους». Παράλληλα, η ύπαρξη και εφαρμογή μιας Συνθήκης Εγγυήσεως στην Κυπριακή Δημοκρατία, σε ένα κράτος – μέλος της ΕΕ, αντιβαίνει τις αρχές της ένωσης, γεγονός το οποίο δύναται να προκαλεί πληθώρα προβλήματα στη λειτουργία της. Η ύπαρξη μιας Συνθήκης Εγγυήσεως, σε μια ενιαία Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία θα αποτελεί κράτος – μέλος της Ένωσης, με Εγγυήτρια Δύναμη την Τουρκία, η οποία είναι μη μέλος, θα αποδεικνυόταν μια δοκιμασία εφαρμογής των κανόνων, των διακηρύξεων και των πολιτικών της ΕΕ. Ολοκληρώνοντας, διαπιστώθηκε ότι, ο ρόλος που διαδραματίζει η Συνθήκη Εγγυήσεως κατά τις διαπραγματευτικές προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού προβλήματος, από την εισβολή και κατοχή του 1974 ως τις μέρες μας, είναι ένα από τα μεγαλύτερα και δυσεπίλυτα προβλήματα. Αποτελεί γεγονός ότι, οι διαπραγματευτικές προσπάθειες επίλυσης του κυπριακού προβλήματος δεν έμειναν πιστές στις αρχές και στους κανόνες του διεθνούς δικαίου. Μέσα από τη διαδικασία της «πολιτικής» διαπραγμάτευσης δύναται να προκληθούν αποκλίσεις από τους εν λόγω κανόνες δικαίου κατά την προσπάθεια σύγκλησης των αντίθετων θέσεων των μερών. Υπό αυτές τις συνθήκες διαμορφώνεται η συζήτηση κατά τις διαπραγματεύσεις για τη Συνθήκη Εγγυήσεως, με αποτέλεσμα η Τουρκία να ζητά της διατήρησή της, παρά το γεγονός ότι έρχεται σε ανακολουθία με το διεθνές δίκαιο.