Φόβος και ρητορική στο έργο του Thomas Hobbes: προσωποποίηση και πιθανότητες, από τον Κικέρωνα στον Hobbes

Στην παρούσα εργασία, προσπαθώ να παρουσιάσω όσο πιο απλά μπορώ την ερευνητική αξία της ρητορικής τέχνης που δίδασκαν οι Λατίνοι ρήτορες της Ρωμαϊκής αρχαιότητας, αλλά και οι ουμανιστές επίγονοι τους κατά τον 16ο και 17ο αιώνα. Μου φαίνεται ότι πρόκειται για μία τέχνη η οποία είναι ακόμα και σήμερα πολύ επίκαιρη και, θα έλεγα ότι πρόκειται για μία τέχνη που επισημαίνει ότι ο έντιμος πολίτης, δηλαδή αυτός ο οποίος δεν γνωρίζει πως να λέει ψέματα, πως να λειαίνει τον λόγο του, πως μπορεί να χρησιμοποιήσει ορισμένους τρόπους και ορισμένα σχήματα του λόγου προκειμένου να κάνει τους άλλους να θυμώσουν, να μισήσουν, να γελάσουν ή και να τους κάνει να ντραπούν, είναι και ο πιο επικίνδυνος πολίτης. Υπό την έννοια ότι ο οποιοσδήποτε εύγλωττος άνθρωπος θα είναι πάντα σε θέση να τον βάλει να δει τα πράγματα μονάχα από μία οπτική γωνία. Και αυτό, μου φαίνεται επικίνδυνο. Γι’ αυτόν τον κίνδυνο θέλησα να μιλήσω, σ’ αυτή τη διατριβή. Στη διατριβή αυτή, εξετάζω επίσης τα έργα των Niccolò Machiavelli και Thomas Hobbes κατ’ αντιπαραβολή με τα ρητορικά εγχειρίδια που γνωρίζουμε ότι οι δύο αυτοί στοχαστές διάβαζαν – δηλαδή, εξετάζω αυτά τα έργα κατ’ αντιπαραβολή με τα ρητορικά εγχειρίδια του Κικέρωνα, του αγνώστου συγγραφέα του Ad Herennium και του ρήτορα Κοϊντιλιανού. Νομίζω ότι θα πάρουμε μία εντελώς διαφορετική εικόνα του Machiavelli και του Hobbes αν δούμε αυτά τα έργα τους ως προϊόντα μίας εποχής παλιάς και ξεχασμένης – μίας εποχής κατά την οποία έρευνα χωρίς ρητορική τέχνη, ήταν ίσως πράγμα αδιανόητο.