Οι σχέσεις της Σερβίας με το ΝΑΤΟ από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας μέχρι τη νατοϊκή διεύρυνση στα δυτικά Βαλκάνια

Οι σχέσεις της Σερβίας με το ΝΑΤΟ από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας μέχρι τη νατοϊκή διεύρυνση στα δυτικά Βαλκάνια Μιχαήλ Μιχαηλίδης Περίληψη Στην περιοχή των Βαλκανίων εκτυλίχτηκε το δράμα της διάλυσης της πρώην Γιουγκοσλαβίας στο τέλος του περασμένου αιώνα η οποία ακόμα και σήμερα ταλανίζει τη ζωή των χωρών της περιοχής. Η επέμβαση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, χωρίς την έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας άλλαξε άρδην τις σχέσεις στα δυτικά Βαλκάνια καθώς και του ίδιου του οργανισμού με το διεθνές περιβάλλον. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι έννοιες της αυτοδιάθεσης και της απόσχισης καθώς και ο χάρτης των Ηνωμένων Εθνών ως η βάση του Διεθνούς Δικαίου στην προσπάθεια αξιολόγησης, ως προς την διεθνή νομιμότητα, της επέμβασης του ΝΑΤΟ στην Γιουγκοσλαβία. Η αμφισβητούμενη πρωτοβουλία του ΝΑΤΟ κατέδειξε την μετεξέλιξη της συμμαχίας στην αντιμετώπιση των νέων σύγχρονων απειλών. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται μία ιστορική αναδρομή από το 1990 μέχρι και το τέλος του πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία για την καλύτερη κατανόηση των προκλήσεων που αναδύθηκαν στη διεθνή σκηνή με σημείο αναφοράς τα δυτικά Βαλκάνια. Τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν αποτέλεσαν τη βάση διαμόρφωσης των σχέσεων πάνω στην οποία αναπτύχθηκαν τα δυτικά Βαλκάνια, τόσο μεταξύ των κρατών που τα αποτελούν, όσο και με εξωτερικούς δρώντες, κρατικούς ή μη. Οι νατοϊκοί βομβαρδισμοί τραυμάτισαν ανεξίτηλα την ψυχή του σερβικού λαού. Στο επόμενο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι σημερινές σχέσεις Σερβίας και ΝΑΤΟ στον 21ο αιώνα. Από το 2006, η Σερβία συμμετέχει στο πρόγραμμα Partnership for Peace. Το 2015, η συνεργασία αυτή ενισχύεται με τη συμφωνία της Σερβίας να είναι μέρος στο πρώτο Individual Partnership Action Plans, σχέση η οποία υφίσταται μέχρι σήμερα. Η KFOR μέχρι σήμερα παρέχει υπηρεσίες ασφαλείας στην περιοχή. Κλειδί στις σχέσεις Σερβίας και Βορειοατλαντικής συμμαχίας αποτελούν οι σχέσεις Βελιγραδίου και Πρίστινας. Στο τέταρτο κεφάλαιο μνημονεύονται οι στρατηγικές επιδιώξεις της Σερβίας, οι οποίες είναι, η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η στρατιωτική ουδετερότητα, η συνεργασία με το ΝΑΤΟ, τον οργανισμό Collective Security Treaty Organization - CSTO, τη Ρωσία και την Κίνα, αποδεχόμενη την κυριαρχία των λοιπών χωρών της περιοχής, αλλά υποστηρίζοντας παράλληλα την σερβοβοσνιακή μειονότητα. Το ζήτημα του Κοσσυφοπεδίου αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση πολιτικής και ασφάλειας της Σερβίας. Στο επόμενο κεφάλαιο αναλύεται η επίδραση και ο ρόλος της Ρωσίας, της Κίνας, της Αυστρίας, της Ελλάδας της Τουρκίας και των χωρών του περσικού κόλπου στην περιοχή των δυτικών Βαλκανίων και ειδικότερα οι σχέσεις τους με τη Σερβία. Συμπερασματικά, παρατηρείται ότι οι σχέσεις μεταξύ ΝΑΤΟ και Σερβίας την τελευταία εικοσαετία από σχέσεις νικητή και ηττημένου, έχουν μετατραπεί σε σχέσεις αγαστής συνεργασίας στο βέλτιστο επίπεδο και αλληλοσεβασμού της αξίας του καθενός. Το ΝΑΤΟ προσδοκά στην συνεχή εμβάθυνση των σχέσεων του με τη Σερβία, σεβόμενο την ρητή δήλωση της τελευταίας ότι, δεν επιθυμεί την ένταξή της σε αυτό και στην ολοκλήρωση της διεύρυνσής του προς τα ανατολικά. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία ασπάζεται τις ίδιες αξίες και αντιλήψεις για την ασφάλεια και τον εκδημοκρατισμό με το ΝΑΤΟ, επιδιώκει την ένταξη της Σερβίας στους κόλπους της, γεγονός που αναμένεται να διευκολύνει μακροπρόθεσμα και την ένταξη της Σερβίας στην βορειοατλαντική συμμαχία. Η αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Κοσόβου από 117 χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Αμερικής, παραμένει πρόκληση και απειλή για την εξωτερική πολιτική της Σερβίας.