Οι αναπαραστάσεις της γυναικοκτονίας στον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο αντιστικτικά με τις αναπαραστάσεις της «ανδροκτονίας». Οι περιπτώσεις του Ιωάννη του Βίαιου (1973) της Τώνιας Μαρκετάκη και της Αναπαράστασης (1970) του Θόδωρου Αγγελόπουλου, σε έναν διάλογο με το σήμερα

Εξετάζοντας την έμφυλη βία και ειδικότερα τα φαινόμενα της γυναικοκτονίας και της «ανδροκτονίας» στον Νέο Ελληνικό Κινηματογράφο (ΝΕΚ), επιχειρώ μια συγκριτική μελέτη στις ταινίες Αναπαράσταση (Αγγελόπουλος, 1970) και Ιωάννης ο βίαιος (Μαρκετάκη, 1973). Σκοπός της μελέτης είναι η καλύτερη κατανόηση των εννοιών ανθρωποκτονία, γυναικοκτονία και «ανδροκτονία» και η διερεύνηση του ρόλου του κινηματογράφου στη διαχείριση τέτοιων ζητημάτων. Για την καλύτερη κατανόηση του υλικού η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος βασίζεται στη βιβλιογραφική επισκόπηση σχετικών κειμένων και το δεύτερο στην ανάλυση των δύο ταινιών. Οι άξονες έγκλημα, φύλο, Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας (ΜΜΕ) και Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος (ΝΕΚ) της περιόδου της δικτατορίας 1967-1974 διαπερνούν την μελέτη σε όλη της την έκταση. Το πρώτο κεφάλαιο αφορά στο έγκλημα και αναλύονται οι έννοιες της έμφυλης εγκληματικότητας, της γυναικοκτονίας, της «ανδροκτονίας» και η σχέση του εγκλήματος με τα ΜΜΕ και με τον κινηματογράφο . Στο δεύτερο κεφάλαιο διερευνάται η έννοια του φύλου αναφορικά με την ιστορία και τον κινηματογράφο, ενώ το τρίτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στην δικτατορία, στην σεξουαλική έκφραση των φύλων και στον κινηματογράφο της περιόδου. Το δεύτερο μέρος αφορά στις δύο ταινίες. Αναλύονται με χρονολογική σειρά πρώτα ο φόνος του άνδρα στην Αναπαράσταση και μετά ο φόνος της γυναίκας στον Ιωάννη τον βίαιο. Εξετάζονται η μέθοδος του φόνου, τα πρόσωπα, ο χώρο-χρόνος, τα αίτια και το κίνητρο, καθώς και η στάση της κοινωνίας, του Τύπου και της δικαστικής αρχής. Αντιπαραβάλλοντας τα ευρήματα διαπιστώνω πως και οι δύο δημιουργοί επιχειρούν μία φεμινιστική προσέγγιση, ως μία θέαση του κόσμου από Αλλού (De Lauretis, 1987). Χρησιμοποιούν αφηγηματικές τεχνικές ενεργοποίησης και αφύπνισης του θεατή, όμως ο κόσμος για τον οποίο μιλούν είναι ο κόσμος από τον οποίο προέρχονται και οι ίδιοι. Το ζήτημα της ανισότητας των φύλων θίγεται δίχως να προτείνεται κάποια ανατρεπτική εναλλακτική. Και στις δύο ταινίες για τα εγκλήματα ενοχοποιείται η γυναίκα. Είτε γιατί η ίδια σκότωσε, είτε γιατί προκάλεσε, είτε γιατί γέννησε τον άνδρα-δολοφόνο. Η κοινωνία εμφανίζεται ανέτοιμη να δεχτεί τη δική της ευθύνη και συνενοχή· εξακολουθεί την αναπαραγωγή στερεοτύπων, διαφυλάσσοντας τον άνδρα ως σημείο αναφοράς της γυναίκας, η οποία μένει απροστάτευτη. Κατά την αναζήτηση υλικού ήρθα σε επαφή με το ζήτημα της έμφυλης βίας και της δολοφονίας μελών της LGTBQIa+ κοινότητας, το οποίο θεωρώ πως χρίζει μεγαλύτερης προσοχής και περισσότερης μελέτης στο μέλλον.