Ψηφιακές μαζικές παρακολουθήσεις σε δημοκρατικά και αυταρχικά κράτη

Οι μαζικές παρακολουθήσεις δεν αποτελουν νέο φαινόμενο, οι ψηφιακές τεχνολογίες όμως, έχουν ενισχύσει τις δυνατότητές τους και έχουν μετασχηματίσει τις μεθόδους τους. Τα αυταρχικά καθεστώτα είναι αυτά που κατηγορούνται για την αδιάκριτη μαζική παρακολούθηση των πολιτών τους. Ωστόσο, όπως αποδεικνύουν οι αποκαλύψεις του Snowden, και τα δημοκρατικά κράτη έχουν επανειλημμένα εμπλακεί σε μαζική επιτήρηση του πληθυσμού τους. Η εθνική ασφάλεια, το δημόσιο συμφέρον, ο εντοπισμός και η πρόληψη του εγκλήματος συχνά αναφέρονται ως πρόσχημα για τη συνεχή παρακολούθηση των πολιτών. Ανεξάρτητα από το πολιτικό σύστημα, οι κυβερνήσεις επιδιώκουν τη διατήρηση το status quo και, επομένως, οποιαδήποτε πρόκληση στα συμφέροντα των οικονομικών και πολιτικών ελίτ πρέπει να ελέγχεται και να περιορίζεται. Η παρακολούθηση εξυπηρετεί αυτόν ακριβώς το σκοπό, επιτρέποντας στα κράτη να διαμορφώνουν, να προβλέπουν και να προλαμβάνουν «ανεπιθύμητες» ενέργειες, πεποιθήσεις και συμπεριφορές. Επιπλέον, η συνεργασία ανάμεσα στις κυβερνήσεις, αλλά και μεταξύ των κυβερνήσεων και του ιδιωτικού τομέα, έχει επιδεινώσει τις συνέπειες της διαδικτυακής παρακολούθησης: από την παραβίαση θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων και την ενίσχυση των κοινωνικών ανισοτήτων, μέχρι την παρέμβαση στην ανθρώπινη αυτονομία. Οι πολίτες με τη σειρά τους, καταλήγουν να είναι ταυτόχρονα οι στόχοι των ψηφιακών μαζικών παρακολουθήσεων, αλλά και συμμέτοχοι σε αυτές, καθώς είναι οι ίδιοι που παράγουν και τροφοδοτούν με τα προσωπικά τους δεδομένα τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών και διαδικτύου. Αν και ο ρόλος τους είναι περισσότερο ασυνείδητος και παθητικός, μπορούν να ενδυναμωθούν μέσω πρακτικών «αντι-παρακολούθησης», εφόσον κατανοήσουν τις τεχνολογικές και κοινωνικοπολιτικές πτυχές των ψηφιακών μαζικών παρακολουθήσεων.