Η Ρωσία ως αναδυόμενη απειλή για την ευρωπαϊκή ασφάλεια

Για την ΕΕ στο σύνθετο και μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον, αναδύονται προκλήσεις και απειλές όπως τρομοκρατία, υβριδικές απειλές, οικονομική αστάθεια, κλιματική αλλαγή, ενεργειακή ανασφάλεια κ.α. Ταυτόχρονα, δραστικές αλλαγές επήλθαν στις σχέσεις της με τη Ρωσία, μετά τα γεγονότα της Κριμαίας και πλέον η ΕΕ πρέπει να αντιμετωπίσει τη Ρωσία είτε ως οιονεί εταίρο, είτε ως αναδυόμενη απειλή.Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ και μία περίοδο εσωτερικών ανακατατάξεων και εξουθένωσης, η Ρωσία κατόρθωσε να ανακάμψει αποφασισμένη να ανακτήσει ηγετικό και ισότιμο ρόλο με τους «μεγάλους δρώντες» στο διεθνές γίγνεσθαι, συνιστώντας έναν κύριο πόλο ισχύος. Προκειμένου να αποκτήσουμε μία τεκμηριωμένη άποψη επί του θέματος, εξετάζουμε τη δική της οπτική για το διεθνές περιβάλλον και τα επίσημα κυβερνητικά έγγραφα στα οποία αυτή αποτυπώνεται, τη στρατιωτική της ισχύ και πως αυτή προβάλλεται και χρησιμοποιείται, τις αυξημένες δυνατότητές της στις επιχειρήσεις επιρροής και στον υβριδικό πόλεμο, τις εμπορικές της σχέσεις με την ΕΕ και την ευρωπαϊκή ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία. Στηνανάλυσή μας χρησιμοποιούμε και μέρος της θεωρίας των Διεθνών Σχέσεων, καθόσον είναι η κατ’ εξοχήν επιστήμη που εξετάζει το διεθνές περιβάλλον και τις διακρατικές σχέσεις.Από την εξέταση των ανωτέρω διαπιστώνουμε ότι η Ρωσία έχει πυρηνικές και συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες τις οποίες εκσυγχρονίζει και όπως έχει αποδείξει, έχει την αποφασιστικότητα και τη βούληση να προκρίνει τη χρήση στρατιωτικής ισχύος ως εργαλείο χειρισμού των θεμάτων ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής. Περαιτέρω ανησυχία δημιουργείται για την ευρωπαϊκή ασφάλεια από την ενίσχυση των ρωσικών στρατιωτικών δυνάμεων στα δυτικά της σύνορα, με το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη. Στην παρούσα περίοδο δεν κρίνεται ως άμεση η ρωσική στρατιωτική απειλή για την ΕΕ, αλλά δεν μπορεί να αποκλεισθεί ως ενδεχόμενο.Η ΕΕ επίσημα δεν θεωρεί τη Ρωσία ως απειλή, πλην όμως δεν αποδέχεται τις επεμβάσεις της Ρωσίας και την προσάρτηση της Κριμαίας. Ορισμένες δε, από τις αναγνωρισμένες απειλές για την ΕΕ δύνανται να αποτελέσουν πεδίο δράσης της Ρωσίας, όπως η απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια, απειλές στον κυβερνοχώρο και οι υβριδικές απειλές. Στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας η ΕΕ καλύπτει μεγάλο μέρος των ενεργειακών της αναγκών από τη Ρωσία, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη στη Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα και η Ρωσία είναι εξαρτημένη από την ΕΕ προκειμένου να διαθέτει τα προϊόντα της που αποφέρουν απαραίτητα έσοδα στην οικονομία της.Υπό το πρίσμα των Διεθνών Σχέσεων καταλήγουμε ότι, η αλληλεξάρτηση είναι δυνατόν να μειώσει τις πιθανότητες σύγκρουσης, εντούτοις «η οικονομική αλληλεξάρτηση δεν εγγυάται ότι η συνεργασία θα θριαμβεύσει επί της σύγκρουσης». Ο Ρεαλισμός παραμένει πάντα επίκαιρος και κυρίαρχος και υιοθετείται διαχρονικά από τους ηγέτες της Ρωσίας.Με τη Ρωσία, η οποία αποτελεί πόλο ισχύος στο διεθνές σύστημα και τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο της, η ΕΕ θα πρέπει να διεξάγει διάλογο σχετικά με τα σημεία στα οποία υπάρχουν διαφωνίες και να συνεργαστεί μαζί της εάν και όταν τα συμφέροντά τους συμπίπτουν, σεβόμενη τις πολιτικές της ευαισθησίες και τις ανησυχίες της για την ασφάλειά της. Ταυτόχρονα όμως, θα συνεχίσει να ενθαρρύνει με διαφάνεια και σύνεση το σεβασμό προς τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις δημοκρατικές αρχές και αξίες, καθώς και την εμβάθυνση ενός ειλικρινούς διαλόγου με τη Ρωσία και τη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας.