Ο ρόλος του μεταφραστικού λόγου στην διαμόρφωση και την εφαρμογή πολιτικών ερμηνείας: μια προσέγγιση μέσω της μετα-αποκιακής και της φεμινιστικής θεωρίας

Μέσω της παρούσας εργασίας επιδιώκουμε να ανιχνεύσουμε τρόπους με τους οποίους ο λόγος της μετάφρασης διαμορφώνει, παγιώνει ή διασαλεύει ερμηνείες με πολιτική, ιστορική και κοινωνική βαρύτητα. Στο πλαίσιό της, τόσο η μεταφραστική διαδικασία όσο και τα μεταφραστικά υποκείμενα συλλαμβάνονται ως τοποθετημένα ιστορικά και πολιτικά, και φέροντα εμπρόθετη δράση. Εξετάζουμε τις μεταφραστικές πρακτικές υπό το πρίσμα της μετα-αποικιακής θεωρίας, προκειμένου να μελετήσουμε τον ιστορικό τους ρόλο στην (γλωσσική) κατασκευή των (πολιτισμικών) “Άλλων” – με έμφαση στον οριενταλισμό –, αλλά και για να εντοπίσουμε διασαλευτικές πρακτικές γλωσσικής παραγωγής, όπως είναι η εφαρμογή της ανθρωποφαγικής σκέψης στη μετάφραση. Ακόμα, προσεγγίζουμε έμφυλα γλωσσικά ζητήματα και φεμινιστικές μεταφραστικές πρακτικές, αλλά και την εννοιολόγηση της μεταφραστικής διαδικασίας ως σχεσιακότητας, μέσω της οποίας αποκαλύπτεται με μεγαλύτερη ενάργεια η θεσιακότητα αλλά κυρίως η εμπρόθετη δράση των μεταφραστικών υποκειμένων. Στη συνέχεια, επιδιδόμαστε σε μελέτη περίπτωσης της ελληνικής μετάφρασης του έργου Ο λόφος που ανεβαίνουμε, της Amanda Gorman, από τη Μυρσίνη Γκανά και τον MC Yinka. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για την ανάλυση του έργου είναι ένας συνδυασμός αντιπαραβολικής σύγκρισης μεταφράσματος-πρωτοτύπου και αντιστικτικής ανάγνωσης – συνδυάζοντας εργαλεία της μεταφρασεολογίας και της συγκριτικής γραμματολογίας –, από κοινού με ημιδομημένου τύπου ποιοτικές συνεντεύξεις με τη μεταφραστική ομάδα, για εμβάθυνση της μελέτης της εμπρόθετης δράσης των μεταφραστικών υποκειμένων. Από την ανάλυσή μας, προκύπτει ότι ιδεολογικής βαρύτητας αποτυπώματα μπορούν να εγγραφούν στον μεταφραστικό λόγο όχι μόνο μέσω της μεταφοράς λεξιλογικών εννοιών, αλλά και μέσα από μορφολογικά, δομικά και υφολογικά στοιχεία, καθώς και μέσα από σημειώσεις. Καταδεικνύεται, επίσης, ότι αν και η πρότερη εμπειρία και η θεσιακότητα μπορούν να επηρεάσουν τα μεταφραστικά υποκείμενα κατά την ανάγνωση, η σχεσιακότητα που αυτά χτίζουν με το κείμενο αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τον χειρισμό πολιτικά χρωματισμένων στοιχείων κατά τη μετάφραση. Τέλος, αναδύεται ο ρόλος της συλλογικής μετάφρασης ως εργαλείου αναστοχασμού πάνω στην μεταφραστική διαδικασία αλλά και πάνω στην παραγωγή λόγου, καθιστώντας την ενδιαφέρον πεδίο μελέτης τόσο για τη μεταφρασεολογία όσο και για τις κριτικές σπουδές.