Άνισο δίκαιο: η περίπτωση του Απαρτχάιντ (Κοινωνιολογικο-δικαιική Προσέγγιση)

Στην παρούσα μελέτη θα προσπαθήσουμε να ερευνήσουμε το φαινόμενο του «Άνισου Δικαίου» θέτοντας ως παράδειγμα την περίπτωση του Απαρτχάιντ. Οι διάφορες μορφές ανισότητας που λαμβάνουν χώρα στα πλαίσια μιας κοινωνίας, δεν αποτελούν εξαίρεση στον κανόνα, ούτε είναι ένα νέο φαινόμενο. Ωστόσο το ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην περίπτωση του Απαρτχάιντ εδράζει στο γεγονός πως αποτελούσε μια ιδιαίτερη μορφή ανισότητας, -από την άποψη πως αυτή δεν ήταν απλά αποτέλεσμα της κοινωνικής διαστρωμάτωσης κατά την οποία δημιουργήθηκε ψαλίδα ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς, ή πήρε την μορφή του κοινωνικού αποκλεισμού λόγω της άρνησης εκ μέρους της κοινωνίας να αποδεχθεί μία μειονοτική ομάδα-. Το Απαρτχάιντ αποτέλεσε ένα πολιτικό και νομικό οικοδόμημα, μέσω του οποίου έγινε προσπάθεια να δοθεί συνέχεια στην κοινωνική και οικονομική υπεροχή των λευκών μετά το πέρας της αποικιοκρατικής περιόδου. Προκειμένου αυτό να γίνει εφικτό, οι πολιτικοί δρώντες της εποχής εκείνης δόμησαν την ιδεολογία του Απαρτχάιντ εντός ενός θεολογικού και ρατσιστικού πλαισίου, προκειμένου να δώσουν μια ευρεία αιτιολόγηση στον ισχυρισμό της φυλετικής υπεροχής των λευκών. Έτσι, στα χρόνια που ακολούθησαν μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και ενώ στη Δύση γινόταν μια προσπάθεια όλο και ποιο ρητής προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στη Νότια Αφρική τόσο οι ρατσιστικές ιδεολογίες όσο και η ανισότητα μεταξύ των κοινωνικών ομάδων ξεκίνησαν να παίρνουν τη μορφή νόμων του κράτους. Η αρχή της τυπικής ισότητας έμοιαζε να μην έχει καμία θέση στο σύνολο της νομοθεσίας του Απαρτχάιντ, ενώ η δικαιολόγηση που προβαλλόταν για την πρακτική αυτή, ήταν η ξεχωριστή ανάπτυξη των διάφορων φυλετικών ομάδων της χώρας. Πιο αναλυτικά στο πρώτο κεφάλαιο θα προσπαθήσουμε να αναζητήσουμε τις ρίζες της κοινωνικής διαστρωμάτωσης οι οποίες έλαβαν χώρα κατά την περίοδο της αποικιοκρατίας με την άφιξη των λευκών στη χώρα της Νοτίου Αφρικής έως και την περίοδο της δημιουργία της Ένωσης Νοτίου Αφρικής. Θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε το χάσμα που αναπτύχθηκε ανάμεσα στις διάφορες κοινωνικές ομάδες, καθώς και την προσπάθεια που καταβλήθηκε προκειμένου να επιβληθεί η μία έναντι της άλλης, ενώ παράλληλα θα δούμε και τους πρώτους νόμους που κατά μία έννοια αποτέλεσαν τη βάση για την μετέπειτα ανάπτυξη του «Άνισου Δικαίου». Έπειτα, στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε τους λόγους που ώθησαν μια εκ των κοινωνικών ομάδων να θέσει ως επιτακτική ανάγκη την επιβολή της έναντι των άλλων, το ιδεολογικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο αναπτύχθηκε η ιδέα της πολιτικής του Απαρτχάιντ, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτό έγινε αποδεκτό και προωθήθηκε από πολιτικούς και άλλους φορείς. Περαιτέρω, στο κεφάλαιο τρία θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε την έννοια του «Άνισου Δικαίου» μέσα από την ανάλυση των νόμων του Απαρτχάιντ, ενώ παράλληλα θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε τόσο τον κοινωνικό αντίκτυπο των νομοθεσιών αυτών, όσο και την αντίδραση του καθεστώτος σε περιπτώσεις όπου εκδηλώθηκαν κινήσεις αγανάκτησης. Τέλος, στα δύο τελευταία κεφάλαια της εργασίας θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε το πλέον απάνθρωπο πρόσωπο του Απαρτχάιντ, όπως αυτό εκδηλώθηκε από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 έως και την πτώση του.