Οι ρήτρες έκτακτης ανάγκης/επιφυλάξεις υπέρ της εθνικής ασφάλειας στο ενωσιακό δίκαιο

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί το δημιούργημα διεθνών συνθηκών κυρίαρχων κρα-τών μελών, τα οποία συμφώνησαν στην εκχώρηση ευρέων κυριαρχικών δικαιωμάτων και στη αυτοδέσμευσή τους από τη νέα ενωσιακή έννομη τάξη. Η συμμετοχή ενός κράτους μέλους στην ΕΕ συνεπάγεται τη δημιουργία υποχρεώσεων και απαιτήσεων σε βάρος και έναντι αυτού στα πλαίσια της ενωσιακής έννομης τάξης. Η δημιουργία της ενωσιακής έννομης τάξης και η λειτουργία της, με άλλα λόγια το «ενωσιακό σύμ-φωνο», βασίζονται στο ότι τα κράτη μέλη σέβονται τις υποχρεώσεις, οι οποίες απορ-ρέουν από τις Συνθήκες και το δίκαιο που θεσπίζεται βάσει αυτών. Παράλληλα, οι Συνθήκες προέβλεψαν δυνατότητες παρέκκλισης από τα συμφωνηθέ-ντα, όταν ειδικές περιστάσεις το επιβάλλουν. Με αυτό το σκεπτικό οι Συνθήκες προέ-βλεψαν τις ρήτρες έκτακτης ανάγκης/ επιφυλάξεις υπέρ της εθνικής ασφάλειας των άρθρων 346 και 347 ΣΛΕΕ, ώστε το κράτος μέλος να αντιμετωπίσει δυσχέρειες οι οποίες ανάγονται σε λόγους εθνικής ασφάλειας. Η παρούσα μελέτη έχει ως στόχο να διερευνήσει τις προϋποθέσεις ενεργοποίησης και τα ειδικότερα χαρακτηριστικά της κάθε ρήτρας. Δίνεται έμφαση στην ευρεία διακρι-τική ευχέρεια των κρατών μελών και στον αντίστοιχα περιορισμένο δικαστικό έλεγχο που μπορεί να ασκηθεί κατά τη λήψη εθνικών μονομερών μέτρων για την προστασία της εθνικής ασφάλειας. Παράλληλα, αναδεικνύονται κατ’ άρθρο τα σημαντικότερα νο-μολογιακά παραδείγματα, ώστε να καταδειχθεί η προβληματική του περιορισμένου δικαστικού ελέγχου τέτοιων καταστάσεων, καθώς και τα όρια αυτού και να αποτυπω-θεί το επίπεδο ελέγχου που έχει ασκήσει το ΔΕΕ. Στη συνέχεια επιχειρείται μια σύ-γκριση των επιφυλάξεων έκτακτης ανάγκης με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις από τις θεμελιώδεις ελευθερίες (άρθρα 36,65,45, 52 και 65 ΣΛΕΕ), προκειμένου να τονιστεί η εξαιρετική φύση των πρώτων και η ανάγκη συσταλτικής τους ερμηνείας. Τέλος, επιχειρείται η εξαγωγή συμπερασμάτων ως προς τη διατήρηση ισορροπίας ανάμεσα στον σκληρό πυρήνα της εθνικής κυριαρχίας και την συνοχή σε μια Ένωση, όπου τα κράτη μέλη θεωρούνται ως τα κατ’ εξοχήν αρμόδια για την πληρέστερη προ-στασία της εθνικής τους ασφάλειας.