Ιστορία και συλλογική μνήμη στον δημόσιο χώρο-Τιμώντας τη Μάχη της Ηλεκτρικής

Οι επέτειοι μνήμης των ιστορικών γεγονότων συνιστούν ενδιαφέρουσες περιπτώσεις μελέτης σχετικά με τη διατήρηση και τη μεταβίβαση της συλλογικής μνήμης καθώς και την κατασκευή της συλλογικής ταυτότητας διαμέσου των ποικίλων κοινωνικών αναπαραστάσεων. Λαμβάνοντας υπόψη τις θεωρίες που αναφέρονται τόσο στη συγκρότηση και στην αλληλεπίδραση των διαφόρων ειδών μνήμης (ατομική, συλλογική, κοινωνική, πολιτισμική) όσο και στη σχέση τους με την ιστορία, η παρούσα εργασία επιχείρησε να μελετήσει το παράδειγμα της επετείου μνήμης της Μάχης της Ηλεκτρικής, όπως παρουσιάζεται στις αναπαραστατικές δράσεις των φορέων ενδιαφέροντος. Για τους σκοπούς της εργασίας, αξιοποιήθηκαν ποικίλα μεθοδολογικά εργαλεία, ώστε 1. ν’ αναλυθεί το περιεχόμενο των δράσεων του εκάστοτε φορέα, προκειμένου να σκιαγραφηθεί η συλλογική μνήμη της εμπλεκόμενης ομάδας που εκπροσωπεί, 2. να διερευνηθεί και η σχετική επικοινωνιακή πολιτική του εκάστοτε φορέα διαμέσου της ποιοτικής έρευνας, προκειμένου να μελετηθεί συγκριτικά ο βαθμός σύγκλισης μεταξύ των επιδιώξεών τους και 3. ν’ αποτυπωθεί ποσοτικά η πρόσληψη της μνήμης του ιστορικού γεγονότος από τη βασική ομάδα- στόχο, δηλαδή τους μαθητές που συμμετείχαν στις δράσεις, προκειμένου ν’ αξιολογηθεί η μεταβίβαση της μνήμης διαγενεακά. Σκοπό των παραπάνω αποτέλεσε η άντληση δεδομένων για την πρόταση μιας πρωτότυπης επικοινωνιακής δράσης που θα ανταποκρίνεται εξίσου στους στόχους του κάθε φορέα ενδιαφέροντος και στις ανάγκες της συγκεκριμένης ομάδας κοινού. Από τις επιμέρους διαδικασίες της έρευνας, προέκυψε ότι οι επικοινωνιακές δράσεις των τριών φορέων, του Ιστορικού Αρχείου της ΔΕΗ, της ΠΕΑΕΑ και του Δήμου Κερατσινίου- Δραπετσώνας ακολουθούν τις εν λόγω επικοινωνιακές πολιτικές για ν’ αναδείξουν τη μνήμη της Μάχη της Ηλεκτρικής ως μέρος της συλλογικής ταυτότητας των ομάδων που εκπροσωπούν. Συγκεκριμένα, το Ιστορικό Αρχείο της ΔΕΗ εντάσσει το εν λόγω γεγονός στο πλαίσιο της βιομηχανικής κληρονομιάς και του εξηλεκτρισμού, επισημαίνοντας την ιστορική σημασία του ιδιόκτητου ηλεκτροπαραγωγικού εργοστασίου όπου δόθηκε η μάχη. Ομοίως, η ΠΕΑΕΑ αναδεικνύει τον ρόλο των ΕΛΑΣιτών μαχητών στη διάσωση του εργοστασίου ως πράξη οργανωμένης αντίστασης που οδήγησε στην τελική απελευθέρωση από τους Γερμανούς. Τέλος, ο Δήμος Κερατσινίου- Δραπετσώνας αναγνωρίζει τη σημασία της Μάχης για την περιοχή και την τοπική κοινωνία. Στο πεδίο της πρόσληψης, φαίνεται πως οι μαθητές παρουσιάζουν ενδιαφέρον για συγκεκριμένες πτυχές των δράσεων, δίνοντας έμφαση στον αστικό χώρο, στους πρωταγωνιστές και στο οπτικοακουστικό υλικό. Γι’ αυτόν τον λόγο, κρίθηκε σκόπιμη η πρόταση μιας εκπαιδευτικής δράσης με στοιχεία παιγνιώδους μάθησης στον φυσικό και στον εικονικό χώρο.