Εγκληματοποίηση των πληθυσμιακών μετακινήσεων στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: η εφαρμογή του κανονισμού «Δουβλίνο II» στην περίπτωση της Ελλάδας

Αντικείμενο μελέτης της παρούσας εργασίας είναι η εγκληματοποίηση των πληθυσμιακών μετακινήσεων στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων των μετακινούμενων πληθυσμών, με ειδικότερη αναφορά στην εφαρμογή του κανονισμού «Δουβλίνο ΙΙ» σε σχέση με την Ελλάδα. Η εργασία κινείται πάνω σε δύο θεματικούς άξονες, καθένας εκ των οποίων διαιρείται σε υποενότητες και ολοκληρώνεται με το γενικό συμπέρασμα που αποτελεί και το τρίτο μέρος της. Στον πρώτο θεματικό άξονα γίνεται μία προσπάθεια εννοιολογικής προσέγγισης των όρων που απαρτίζουν την εργασία, προκειμένου να γίνει μία θεωρητικά τεκμηριωμένη εισαγωγή στο κυρίως θέμα. Δίνεται έμφαση στην έννοια της διεθνοποίησης της αντεγκληματικής πολιτικής, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των μετακινήσεων του πληθυσμού ως ένα ιδιαίτερο κοινωνικό φαινόμενο. Στην εξέλιξη της εργασίας μας αναλύεται το θεσμικό πλαίσιο της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης που οδήγησε στη δημιουργία της έννοιας του «Ευρωπαίου Πολίτη» (άρθρο 20 επ. ΣΛΕΕ) και ειδικότερα στην άρση των εσωτερικών συνοριακών ελέγχων μέσω της προοδευτικής εγκαθίδρυσης του «Χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης». Γίνεται μία σύντομη αναφορά στο «χώρο Σένγκεν» και στις έννοιες της ένταξης και του αποκλεισμού, ως βασικών συντελεστών στη διαδικασία εγκληματοποίησης των μετακινούμενων πληθυσμών από τρίτες χώρες. Κατόπιν γίνεται ανάλυση του τρόπου αντιμετώπισης της εισόδου των παράνομων μεταναστών από τη νομοθεσία των κρατών- μελών της ΕΕ, τα οποία χρησιμοποιούν το ποινικό δίκαιο ως εργαλείο διαχείρισης των μεταναστευτικών κυμάτων, με αποτέλεσμα την εγκληματοποίησή τους, καθώς δημιουργείται η πεποίθηση ότι οι μετανάστες από τρίτες χώρες είναι παράνομοι, απλώς και μόνο επειδή εισέρχονται εντός της ΕΕ. O δεύτερος θεματικός άξονας αφορά στο θεσμικό πλαίσιο διαχείρισης των πληθυσμιακών μετακινήσεων από τρίτες χώρες, όπως αυτό ορίζεται στον Κανονισμό Δουβλίνο ΙΙ, καθώς και στην ανάδειξη των ενδοκοινοτικών αντιπαραθέσεων ανάμεσα στα κράτη- μελή «πρώτης υποδοχής» και «τελικού προορισμού». Γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην Ελλάδα, η οποία ως χώρα με εξωτερικά σύνορα της ΕΕ αντιμετωπίζει και το μεγαλύτερο πρόβλημα διαχείρισης της ανεξέλεγκτης εισροής μεταναστών. Ασκείται κριτική στον τρόπο που εφαρμόζεται ο Κανονισμός «Δουβλίνο ΙΙ» και παρατίθενται αποφάσεις του ΕΔΔΑ και του ΔΕΕ, οι οποίες εντοπίζουν την προβληματική εφαρμογή του και προσπαθούν να διορθώσουν κάποια από τα κακώς κείμενα μέσω της νομολογίας τους. Τέλος, γίνεται και μία σύντομη αναφορά στον Κανονισμό «Δουβλίνο ΙΙΙ», ο όποιος προσπαθεί να βελτιώσει τα προβληματικά σημεία του προηγούμενου Κανονισμού, συμμορφούμενος με τις αποφάσεις των ευρωπαϊκών δικαστηρίων.