Μετατραυματική διαταραχή του στρες και μετατραυματική ανάπτυξη σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού: συχνότητα εμφάνισης, παράγοντες καθορισμού, συσχέτιση εννοιών

Η έρευνα αυτή μελετά την ψυχική κατάσταση των γυναικών με διάγνωση καρκίνου του μαστού. Πιο συγκεκριμένα, η παρούσα έρευνα θέτει ως στόχο: πρώτον, να καταγράψει τη συχνότητα εμφάνισης της μετατραυματικής διαταραχής του στρες και της μετατραυματικής ανάπτυξης σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού, δεύτερον, να διερευνήσει τη σχέση ανάμεσα σε αυτά τα δύο φαινόμενα και τρίτον, να μελετήσει τους δημογραφικούς, ιατρικούς και ψυχοκοινωνικούς παράγοντες που σχετίζονται με την εμφάνισή τους. Για την επίτευξη αυτών των στόχων σχεδιάστηκε μια συγχρονική μελέτη, η οποία έλαβε χώρα στο Κέντρο Μαστού του Μαιευτηρίου Έλενα Βενιζέλου από τον Ιούλιο του 2012 έως τον Οκτώβριο του 2013. Το ερευνητικό δείγμα αποτέλεσαν 202 γυναίκες με καρκίνο του μαστού, με ποικιλία δημογραφικών και ιατρικών χαρακτηριστικών, στις οποίες χορηγήθηκαν τα εξής αυτό-συμπληρούμενα ψυχομετρικά εργαλεία: Αυτοσχέδιο Ερωτηματολόγιο Καταγραφής Ατομικών Στοιχείων, Ερωτηματολόγιο Τραυματικών Γεγονότων (Traumatic Life Events Questionnaire- TLEQ), Κλίμακα Επίδρασης Γεγονότων (Impact of Events Scale- IES), Κλίμακα Μέτρησης Μετατραυματικής Ανάπτυξης (Post Traumatic Growth Inventory- PTGI), Κλίμακα Μέτρησης Μετατραυματικού Στρες (PTSD Check List- Civilian version- PCL-C), Αναθεωρημένη Κλίμακα Αισιοδοξίας (Life Orientation Test Revised- LOT-R), Ερωτηματολόγιο Μέτρησης του Χαρακτηριστικού της Ελπίδας (Adult Hope Scale- AHS), Ερωτηματολόγιο Συλλογισμού και Αντανάκλασης (Rumination Reflection Questionnaire- RRQ), Ερωτηματολόγιο Μέτρησης Συλλογισμού και Αντανάκλασης – Επίπεδο κατάστασης (State Level Measure of Reflection and Brooding), Κλίμακα Κοινωνικών Περιορισμών (Social Constraints Scale- SCS), Σύντομη Κλίμακα Εκτίμησης των Τρόπων Αντιμετώπισης των Προβλημάτων (Coping Orientation to Problems Experienced- Brief COPE), Κλίμακα Ψυχικής Δυσφορίας από το Ερωτηματολόγιο Ψυχικής Υγείας (Mental Health Inventory- MHI) και Ερωτηματολόγιο Τρόπου Απόδοσης (Attributional Style Questionnaire- ASQ). Σε όσα ερωτηματολόγια δεν υπήρχε διαθέσιμη επίσημη ελληνική μετάφραση, πραγματοποιήθηκε προσαρμογή στα ελληνικά και στάθμιση. Το θεωρητικό μοντέλο στο οποίο βασίστηκε ο ερευνητικός σχεδιασμός αποτελεί μια σύνθεση του μοντέλου της Andersen (1994) και του κοινωνικο- γνωστικού μοντέλου του Lepore (2001) για την προσαρμογή στον καρκίνο, της γνωστικής θεωρίας για τη διαχείριση του στρες του Lazarus (1979), του υπαρξιακού μοντέλου των Tedeschi and Calhoun (1996) για τη μετατραυματική ανάπτυξη και της θεωρίας για το στυλ απόδοσης του Abramson (1978). Οι στατιστικές αναλύσεις έγιναν με τη χρήση του στατιστικού πακέτου SPSS και περιλάμβαναν μονοπαραγοντικές και πολυπαραγοντικές αναλύσεις. Τα ευρήματα της έρευνας δείχνουν ότι από το δείγμα των γυναικών με διάγνωση καρκίνου του μαστού, η μειοψηφία εμφάνιζε μετατραυματική διαταραχή του στρες, ενώ αντιθέτως η πλειοψηφία των γυναικών με διάγνωση καρκίνου του μαστού εμφάνιζε μετατραυματική ανάπτυξη άνω του μετρίου. Επίσης, η μετατραυματική διαταραχή του στρες και η μετατραυματική ανάπτυξη δε βρέθηκε να σχετίζονται. Οι παράγοντες που βρέθηκε να επηρεάζουν την εμφάνιση της μετατραυματικής διαταραχής του στρες είναι οι εξής: το χαρακτηριστικό της απαισιοδοξίας, η ψυχική δυσφορία, η βίωση αποφυγών και παρεισφρητικών σκέψεων, η εκούσια επεξεργασία των πληροφοριών με τη μορφή του συλλογισμού, το στυλ απόδοσης των αρνητικών γεγονότων, οι κοινωνικοί περιορισμοί που βιώνει το άτομο καθώς επίσης και αρκετές στρατηγικές αντιμετώπισης, όπως απόσπαση/αποφυγή, άρνηση, αυτοκατηγορία, συμπεριφορική αποσύνδεση, αναζήτηση συναισθηματικής και πρακτικής υποστήριξης, ενεργητική αντιμετώπιση, προγραμματισμός και εκτόνωση συναισθημάτων. Ενώ οι παράγοντες που φάνηκε να σχετίζονται με την εμφάνιση μετατραυματικής ανάπτυξης είναι οι εξής: η ηλικία, η αισιοδοξία, η ελπίδα, η εκούσια γνωστική επεξεργασία μέσω της αντανάκλασης, το στυλ απόδοσης των θετικών γεγονότων, αρκετές στρατηγικές αντιμετώπισης, όπως θετική αναπλαισίωση, αποδοχή, αναζήτηση συναισθηματικής και πρακτικής υποστήριξης και ενεργητική αντιμετώπιση. Τα συμπεράσματα της μελέτης συζητούνται στα πλαίσια εφαρμογής μεθόδων υποστηρικτικής φροντίδας, παρεμβάσεων μείωσης του μετατραυματικού στρες και συμβουλευτικής για την ενίσχυση της μετατραυματικής ανάπτυξης από επαγγελματίες ψυχικής υγείας σε γυναίκες που έλαβαν τη διάγνωση καρκίνου του μαστού.