Ελληνοτουρκικές σχέσεις, στρατηγική και κρίσεις στο Αιγαίο από το 1987 μέχρι και το 1996

Αντικείμενο μελέτης στην παρούσα διπλωματική εργασία είναι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις, η στρατηγική και οι κρίσεις κατά την περίοδο 1987 μέχρι και 1996, με βάση ανάλυσης τον πολιτικό ρεαλισμό. Η συγκεκριμένη περίοδος παρουσιάζει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον , καθώς σηματοδοτείται από δύο χαρακτηριστικές περιπτώσεις κρίσεων : α) αυτή του 1987 , πρώτη μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974 , με την αμφισβήτηση της ελληνικής υφαλοκρηπίδας από την Τουρκία και την απόπειρα ερευνών για πιθανή ύπαρξη υποθαλάσσιων κοιτασμάτων πετρελαίου σε ‘αμφισβητούμενες’ περιοχές, και β) την κρίση των Ιμίων το 1996, το πιο θερμό επεισόδιο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας μετά το τέλος του Ψυχρού πολέμου, το οποίο έφερε τα δύο κράτη για ακόμα μια φορά πολύ κοντά στην ένοπλη σύγκρουση. Παρουσιάζονται οι βασικές αρχές του πολιτικού ρεαλισμού , που χρησιμοποιείται ως το πλέον κατάλληλο θεωρητικό εργαλείο ανάλυσης στην παρούσα μελέτη. Παρατίθενται τα κύρια σημεία των στρατηγικών διαχείρισης κρίσεων , αλλά και οι παράμετροι που τις καθιστούν διαχειρίσιμες ή μη. Σκοπός είναι η ανάδειξη της σημασίας του στοιχείου του κινδύνου κατά τη διάρκεια μίας κρίσης και της σπουδαιότητας των διοικητικών και οργανωτικών ικανοτήτων στον σχεδιασμό αλλά και την αποτελεσματική της αντιμετώπιση. Ειδικότερα σκοπεύουμε να δείξουμε πως για να καταστεί διαχειρίσιμη μια κρίση, πρέπει να υπάρχει βαθιά γνώση της υφιστάμενης θεωρίας των βασικών στρατηγικών και των τακτικών διαχείρισης, καθώς και μία βαθύτερη κατανόηση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, του ιστορικού τους πλαισίου , των τακτικών και στρατηγικών που ακολουθήθηκαν και εφαρμόστηκαν από τις δύο χώρες κατά τα προηγούμενα χρόνια. Ακολουθεί εν συντομία το ιστορικό υπόβαθρο (κυρίως τα έτη 1974 - 1976) που οδήγησε στην κρίση του 1987 και μετέπειτα στην κρίση των Ιμίων το 1996, καθώς το βαθύτερο διακύβευμα ήταν οικονομικής φύσης, με αφετηρία την δυνατότητα επέκτασης των χωρικών υδάτων της Ελλάδας από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια , τον καθορισμό της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο και την εκμετάλλευση των πηγών υδρογονανθράκων. Στη συνέχεια αποτυπώνεται το χρονικό των κρίσεων και η στρατηγική τους ανάλυση, παρουσιάζονται οι εξελίξεις στο μεσοδιάστημα 1989-1995 και σκιαγραφείται ο κρίσιμος ρόλος των ΗΠΑ και κυρίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πορεία των Ελληνοτουρκικών σχέσεων , η δυνατότητα παρεμβάσεων (στρατιωτικών, διπλωματικών, πολιτικών) σε διακρατικές διενέξεις, καθώς και οι στρατηγικές αντικειμενικές τους επιδιώξεις . Η μελέτη ολοκληρώνεται με μία σύνοψη της ελληνικής αποτρεπτικής στρατηγικής για την υπό μελέτη περίοδο, την εξαγωγή συμπερασμάτων περί μύθων και ελληνικής στρατηγικής κουλτούρας βάσει της παραπάνω ανάλυσης, τις διαφαινόμενες διαθέσιμες στρατηγικές επιλογές σε συνάρτηση με την οικονομική κρίση, τη συνεισφορά του ρεαλισμού και των διεθνών οργανισμών στο σύγχρονο διεθνές περιβάλλον και την ανάγκη για ισορροπία ισχύος στο Αιγαίο.