«Η γεωστρατηγική σημασία της τριμερούς συνεργασίας Κύπρου, Αιγύπτου και Ελλάδας και οι τρόποι δημιουργίας ενός ισχυρού πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο»

Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και τη μετάβαση σε ένα μονοπωλιακό σύστημα, η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου έχει υποστεί πολλές σημαντικές γεωπολιτικές αλλαγές. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η Ανατολική Μεσόγειος, διαδραματίζει ηγετικό ρόλο στη διαμόρφωση των εξελίξεων που αναγκάζουν τις περιφερειακές χώρες να αλληλεπιδρούν όλο και περισσότερο σε ένα σύστημα που αναπόφευκτα επηρεάζει τόσο την Ευρώπη όσο και άλλες περιφερειακές ή μη χώρες. Οι αραβικές εξεγέρσεις, ο αναθεωρητικός ρόλος της Τουρκίας και η ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην ευρύτερη περιοχή, έδωσαν μια νέα προοπτική για την αντιμετώπιση κοινών απειλών αλλά και για την υπεράσπιση των κοινών συμφερόντων με τη σύναψη διακρατικών συνεργασιών, σε πολλά επίπεδα, για τη διασφάλιση της ειρήνης, της ασφάλειας και της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή. Οι διεθνείς συγκυρίες έχουν διαμορφώσει ένα νέα γεωπολιτικό περιβάλλον στην Ανατολική Μεσόγειο επηρεάζοντας, εκτός από τις σχέσεις μεταξύ των περιφερειακών κρατών, και τις αντιδράσεις της διεθνούς κοινότητας και των Μεγάλων Δυνάμεων. Υπό αυτό το πρίσμα και λαμβάνοντας υπόψη τις σχέσεις των κρατών στην Ανατολική Μεσόγειο, είναι βέβαιο ότι το ενεργειακό ζήτημα είναι το σύγχρονο γεωπολιτικό «μήλον της έριδος» στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδίως μεταξύ Τουρκίας και κρατών όπως η Κύπρος, η Ελλάδα και η Αίγυπτος, που αποτελούν το αντικείμενο της μελέτης μας, λαμβάνοντας όμως υπόψη τα ζητήματα και τις κρίσεις που δημιουργεί ο πόλεμος στην Ουκρανία και η έντονη αντιπαράθεση της Ρωσίας με την Ευρώπη, στο πλαίσιο της προσπάθειας απομόνωσης της Ρωσίας και της απεξάρτησης της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Στο υποσύστημα της Ανατολικής Μεσογείου, δεδομένων των συνθηκών και των διλημμάτων ασφαλείας, αποτελεί οξύμωρο σχήμα το γεγονός ότι η ανακάλυψη ενεργειακών αποθεμάτων, ως θετικός παράγοντας ενεργειακής ασφάλειας, εγείρει επιπλέον έντονα ζητήματα ανασφάλειας στην ευρύτερη περιοχή. Εξετάζοντας τις σχέσεις μεταξύ των κρατών διαχρονικά, διαπιστώνουμε ότι οι βασικοί παράγοντες στη διαμόρφωση αυτών των σχέσεων είναι τα εθνικά συμφέροντα και τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας που προκύπτουν αλυσιδωτά ακολουθώντας τις εξελίξεις, έχοντας εντός της περιφέρειας, έναν βασικό πυλώνα αναθεωρητικής στάσης και πρακτικής, 8 την Τουρκία. Από την άλλη η Ρωσία φαίνεται πως έχει το ειδικό βάρος να γείρει τη πλάστιγγα διαμορφώνοντας τις εξελίξεις. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, εστιάζουμε κυρίως στην τριμερή συνεργασία Ελλάδας - Κύπρου – Αιγύπτου εξετάζοντας, μέσα από μια ανασκόπηση ιστορικών γεγονότων και εξελίξεων, τις σχέσεις, τα κίνητρα, τα ενδιαφέροντα, τις απειλές και τις προοπτικές αυτής της συνεργασίας καθώς και τις αντιδράσεις που αυτή προκαλεί. Στο πλαίσιο αυτό, η τριμερής συνεργασία μεταξύ Αιγύπτου, Κύπρου και Ελλάδας μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις και τα θεμέλια για τη δημιουργία ενός ισχυρού πυλώνα σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, λαμβάνοντας υπόψη τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία, όπου η εισβολή της Ρωσίας έθεσε νέα ζητήματα ασφάλειας σε πολλά επίπεδα.