Δεσμός, υπαρξιακή μοναξιά και κατάθλιψη στους ειδικευόμενους ιατρούς των δημοσίων νοσοκομείων της Αθήνας

Η θεωρία δεσμού, όπως διατυπώθηκε από τον Bowlby, υποδηλώνει πως η ποιότητα του δεσμού που διαμορφώνεται στην αρχή της ζωής, ανάμεσα στο παιδί και το άτομο φροντίδας, έχει άμεση σύνδεση με την ψυχική υγεία και τη γενικότερη λειτουργικότητά του όταν αυτό περάσει στην ενηλικίωση. Αρκετοί επαγγελματίες ψυχικής υγείας, όπως ψυχολόγοι και ψυχίατροι, έχουν αναγνωρίσει εδώ και καιρό τη χρησιμότητα της θεωρίας δεσμού, καθώς αυτή σχετίζεται με την παροχή φροντίδας στους ασθενείς τους και με τις ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις που εφαρμόζουν. Οι ιατροί υπόκεινται συχνά σε αγχογόνες και πιεστικές καταστάσεις, όπως είναι η αυξημένη ευθύνη για τους άλλους, ζητήματα αποφάσεων ζωής ή θανάτου, υπερωρίες, συνεχής εκπαίδευση (Maslach και Jackson, 1982). Η συναισθηματική τους εξάντληση, εξαιτίας των επιβαρύνσεων, έχει βρεθεί να συνδέεται με την ικανοποίηση των ασθενών τους από τις παρεχόμενες υπηρεσίες τους (Anagnostopoulos, Liolios, Persefonis, Sluter, Kafetsios και Niakas, 2012). Ήδη οι ιατροί από τo πρώτο έτος ανάληψης της ειδικότητάς, τους αισθάνονται την πίεση του μελλοντικού τους επαγγέλματος και αυτό πυροδοτεί άγχος, μοναξιά και κατάθλιψη. Οι περισσότερες έρευνες που σχετίζουν τη μοναξιά με το επάγγελμα των ιατρών αφορούν στην κοινωνική και συναισθηματική διάστασή της (Hoferek και Sarnowski, 1981. Wolf, Scurria και Webster, 1998). Μέχρι τώρα δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα ευρήματα σχετικά με τη βίωση υπαρξιακής μοναξιάς από τον εν λόγω πληθυσμό, κενό το οποίο φιλοδοξούμε να καλύψει η δική μας έρευνα. Στόχος της παρούσας έρευνας είναι να διερευνήσει κατά πόσο η πιθανότητα εκδήλωσης Κατάθλιψης προβλέπεται/ερμηνεύεται από την ιδιότητα του ιατρού, άλλους δημοσγραφικούς παράγοντες (φύλο, οικογενειακή κατάσταση, καταγωγή), καταστασιακούς παράγοντες (της εργασίας και του κοινωνικού δικτύου), διαπροσωπικού χαρακτήρα ψυχολογικούς παράγοντες, όπως το άγχος και η αποφυγή, νοούμενοι μέσα από τη Θεωρία Δεσμού και άλλους ψυχολογικούς συντελεστές, όπως τα είδη μοναξιάς, η προτίμηση για μόνωση και οι στρατηγικές διαχείρισης της μοναξιάς. Επιπλέον σκοπός της έρευνας είναι να διερευνηθεί, κατά πόσο οι ψυχολογικοί παράγοντες της Υπαρξιακής Μοναξιάς και του Ύφους Σύναψης Δεσμού (ΥΣΔ), θα παίξουν ιδιαίτερα ισχυρό ρόλο στην πρόβλεψη/ερμηνεία της πιθανότητας εκδήλωσης κατάθλιψης μεταξύ των ιατρών παρά μεταξύ των μη ιατρών. Οι συμμετέχοντες στην έρευνα (287), ήταν δείγμα ενηλίκων οι οποίοι προέρχονταν από ιατρικά (140) και μη ιατρικά επαγγέλματα (147). Οι ειδικότητες των ιατρών που συμμετείχαν στην έρευνα ήταν: παθολογική, χειρουργική, νευρολογία/ψυχιατρική, μητέρας-παιδιού. Τα αποτελέσματα της εργασίας αυτής έδειξαν πως η Υπαρξιακή Μοναξιά και για τους δύο πληθυσμούς, ιατροί και μη ιατροί, αποτελεί προβλεπτικό παράγοντα εμφάνισης Κατάθλιψης. Επιπλέον, διαπιστώθηκε πως για τους μη ιατρούς αποφασιστικής σημασίας είναι και το φύλο, εφόσον οι γυναίκες τείνουν να δηλώνουν μεγαλύτερη κατάθλιψη από τους άνδρες πράγμα που δεν συμβαίνει στους ιατρούς. Ακόμη, οι ιατροί είναι αυτοί που χρησιμοποιούν στρατηγικές διαχείρισης της μοναξιάς τους, ενώ από την άλλη καταστασιακοί παράγοντες, όπως είναι το κοινωνικό δίκτυο και οι συνθήκες εργασίας, δεν βρέθηκαν να συνδέονται με την κατάθλιψη. Τόσο η καταγωγή από την επαρχία όσο και η ύπαρξη σχέσης δρουν ως προστατευτικοί παράγοντες συνδεόμενοι με μειωμένα επίπεδα κατάθλιψης. Οι χειρουργοί και οι ψυχίατροι/νευρολόγοι βιώνουν υψηλότερη κατάθλιψη. Το έτος ειδικότητας δε σχετίζεται με τη μοναξιά και την κατάθλιψη. Οι πρακτικές εφαρμογές των αποτελεσμάτων συζητούνται.